İhale iptali gerekçeleri arasında önceki ihale fiyatlarına göre artış ve kaynak kullanımı verimsizliği yeterli midir (KİK)

Ordu İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından 16.12.2015 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2015/155523 ihale kayıt numaralı “Birliğe Bağlı Sağlık Tesislerinin İhtiyacı Olan Malzemeli Yemek Pişirme, Taşıma, Dağıtımı ve Sonrası Hizmetleri” ihalesine ilişkin olarak Filiz Gıda Tarım Hayvancılık Ambalaj Teks. İnş. Tur. Nak. Toplu Tem. Oto. Paz. San ve Tic. Ltd. Şti.nin 28.12.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.01.2016 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibi 12.01.2016 tarih ve 2070 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 10.02.2016 tarihli ve 2016/UH.I-454 sayılı karar ile; “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Davacı Filiz Gıda Tarım Hayvancılık Ambalaj Teks. İnş. Tur. Nak. Toplu Tem. Oto. Paz. San ve Tic. Ltd. Şti. tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 4. İdare Mahkemesi tarafından verilen 22.06.2016 tarihli ve E:2016/835, K:2016/2166 sayılı kararında, “…Uyuşmazlık konusu ihalede yaklaşık maliyetin %5 yüklenici karı dahil toplam 19.736.718,22 TL olduğu, ihale onay belgesinde kullanılabilir ödenek tutarının 33.176.991,35 TL olduğu, idarece yaklaşık maliyetin altında 3 (üç) isteklinin teklifinin geçerli kabul edildiği, başvuru sahibi tarafından 19.297.780,00 TL, diğer istekliler tarafından 19.342.750,00 TL ve 19.716.190,00 TL teklif bedeli öngörüldüğü görülmüştür.

İhale yetkilisinin, ihale komisyonu kararları üzerine ihaleyi onaylamayıp iptal etme yetkisine sahip olduğu kuşkusuz olmakla birlikte, idarenin bu konudaki takdir yetkisini, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanması, diğer bir deyişle, ihalenin onaylanıp onaylanmaması noktasında, makul ve meşru sebepleri dikkate alarak karar vermesi gerekmektedir. Kamu yararının ve hizmet gereklerinin somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinin denetimi ise yargı yerlerince yapılabilecektir, ihale işlemleri bakımından takdir yetkisinin denetiminde, 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki temel ihale ilkelerinin gözetilmesi gerektiği gibi idare hukukuna hâkim olan hukukî güvenilirlik, idarî istikrar gibi ilkelerin de dikkate alınması zorunludur.

Bu durumda; her ne kadar ihalede rekabetin oluşmadığı, idarelerince yapılan önceki ihale fiyatlarına bakıldığında ise %70 oranında bir artış meydana geldiği ve çevre illerinde yapmış olduğu ihale fiyatlarının da üzerinde olduğu tespitinin yapıldığı, bu doğrultuda kaynakların verimli ve uygun şartlarda kullanılamayacağı gerekçeleri ile ihale iptal edilmiş ise de, söz konusu ihalede 3 isteklinin teklifinin geçerli kabul edildiği, dolayısıyla ihalede rekabetin oluşmadığından söz edilemeyeceği, geçerli kabul edilen tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olduğu, fiyatlarda meydana gelen artışların ve diğer ihaleler ile yapılan karşılaştırma sonucunda yapılan değerlendirmeye göre ihalenin iptal edilmesinin doğru sonuçlar doğurmayacağı ve ihalenin iptaline ilişkin gösterilen sebeplerin makul sebepler olmadığı sonucuna varıldığından, davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.” gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Anılan Mahkeme kararının icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerektiğinden, Kamu İhale Kurulunun 17.08.2016 tarih ve 2016/MK-415 sayılı kararı ile “1- Kamu İhale Kurulunun 10.02.2016 tarihli ve 2016/UH.I-454 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda idarenin ihalenin iptali kararının iptaline” karar verilmiştir.

Ankara 4. İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin iptaline karar vermesi üzerine yapılan temyiz incelemesi sonucunda Danıştay 13. Dairesinin 03.11.2016 tarih ve E:2016/3745, K:2016/3603 sayılı kararı ile “…Dosyanın incelenmesinden; Ordu İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından 16 Aralık 2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Birliğe Bağlı Sağlık Tesislerinin İhtiyacı Olan Malzemeli Yemek Pişirme, Taşıma, Dağıtımı ve Sonrası Hizmetleri” ihalesine ilişkin olarak 34 adet ihale dokümanı satın alındığı, ihaleye beş isteklinin, teklif verdiği, iki isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, geçerli üç teklifin ise yaklaşık maliyetin altında olduğu, 23 Aralık 2015 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin davacı şirket üzerine bırakıldığı, ihale yetkilisi tarafından 25 Aralık 2015 tarihinde “Teklif fiyatlarına bakıldığında; ihalede rekabetin oluşmadığı, idaremizce yapılan önceki ihale fiyatlarına bakıldığında ise %70 oranında bir artış meydana geldiği, ayrıca çevre illerinde yapmış olduğu ihale fiyatlarının da üzerinde olduğu tespit edildiği, kaynakların verimli ve uygun şartlarda kullanılamayacağı” gerekçeleri ile ihalenin iptal edildiği, davacı tarafından itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, anılan başvurunun dava konusu işlem ile reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanun uyarınca ihaleyi yapan idarenin ve ihale yetkilisinin, anılan Kanun’un 5. maddesinde belirtilen ilkeleri gözetmek zorunda olduğu ve söz konusu ilkelere uygun olarak ihale işlemlerinin yerine getirilmemesi durumunda, kanunla kendilerine tanınan ihaleyi iptal yetkisini kullanabilecekleri açık olup 34 doküman satın alınan, beş teklif sunulan, geçerli üç teklif bulunan ihalede yaklaşık maliyetin 19.736.718,22-TL olduğu halde en avantajlı teklifin 19.297.780,00-TL ile davacı tarafından verildiği, diğer istekliler tarafından 19.342.750,00-TL ve 19.716.190,00-TL teklif verildiği, yaklaşık maliyete ve birbirine çok yakın olan tekliflerin bulunması nedeniyle ihtiyaçların uygun şartlarla karşılandığından ve kaynakların verimli kullanıldığından söz edilmeyeceği için ihaleden beklenen kamu yararının gerçekleşmediği gerekçesiyle ihalenin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki temyize konu Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.” gerekçesi ile mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle,

1- Kamu İhale Kurulunun 17.08.2016 tarih ve 2016/MK-415 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Danıştay kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince, itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.