İhale iptali kararında kamu yararı gerekçesi, hukuka uygunluk açısından nasıl değerlendirilmelidir (KİK)

Hatay Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünce17.03.2006 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan 2006/16843 İhale Kayıt Numaralı “Kırıkhan Yatılı İlköğretim Bölge Okulu Güçlendirme ve Onarım İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Engin Zengin tarafından yapılan şikayet başvurusu üzerine, Kamu İhale Kurulunun 17.04.2006 tarih ve 2006/UY.Z-951 sayılı kararı ile;

“4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun uygun bulunmadığına,” karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararının iptali istemiyle, Engin Zengin vekili Av. Murat KALDIRIM tarafından açılan davada, Ankara 8. İdare Mahkemesinin 08.11.2007 tarih ve E:2006/1530, K:2007/2369 sayılı kararı ile;

“…

Yukarıya alınan Yasa hükümlerine göre; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak suretiyle yapılacak kamu ihalelerinde bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptaline 39. maddede, ihalenin karara bağlanması ve onaylanmasına 40. maddede yer verilmiş, 39. maddeye göre tekliflerin yaklaşık maliyete göre yüksekliği, mevcut ödeneğin verilen teklifleri karşılayamaması veya 4734 sayılı Kanunun 5. maddesiyle belirlenen temel ilkelere uygun olmayan durumların tespiti gibi nedenlerle İhale Komisyonu kararı ile ihalenin iptal edilebileceği belirtilmiştir. İhale komisyonları tarafından, Yasanın yukarıya alınan 37. ve 38. maddeleri uyarınca yapılacak değerlendirme sonucunda, ekonomik acıdan en avantajlı teklifin tespiti üzerine getirilecek teklifin, ihale yetkilisi yönünden sadece bir öneri niteliği taşıdığını, ihale yetkilisince ihalenin onaylanabileceği gibi gerekçesi belirtilmek suretiyle ihalenin iptal edilebileceğini, öte yandan; ihale yetkilisi tarafından, Yasanın 39.maddesinde yer alan “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bulun teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir” hükmü uyarınca tanınan yetkinin, ihale komisyonundan bağımsız olarak kullanılabileceğini vurgulamak gerekir.

Öte yandan, yukarıda anılan 40. maddede ise, ihalenin yapıldığına ilişkin İhale Komisyonları tarafından alınan kararların ihale yetkilisi olarak tanımlanan “İdarenin, ihale ve harcama yapma yetki ve sorumluluğuna sahip kişi veya kurulları ile usulüne uygun olarak yetki devri yapılmış görevlilerinin” onayı ile geçerli olacağı, ihale yetkilisine ihaleyle ilgili gerekli incelemeleri yapması için 5 günlük süre tanındığı belirtilmiş, ihale yapıldıktan sonra İhale Komisyonu tarafından alınan kararın 5 günlük sürede ihale yetkilisince yapılan inceleme sonucu ihalenin onaylanıp onaylanmaması hususunda idareye takdir yetkisi tanınmıştır. Ancak bu yetkinin kullanılmasında ihale yetkilisine tanınan takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu, bunun da yargı mercilerinin denetimine tabi olduğu açıktır.

Dava konusu olayda, 17.3.2006 tarihli İhale Komisyonu kararı ile okul onarım inşaatı ihalelinin davacı şirket üzerinde bırakılmasına karar verildiği, ihale yetkilisi tarafından ihalenin karar bağlanması ve onaylanması sırasında yapılan incelemelerde ihaledeverilen en düşük teklifin yaklaşık maliyete göre %0,30 düşük olması nedeniyle uygun bir teklif olmadığı ve ihalede yeterli katılımın sağlanamadığının belirlenmesi üzerine kamu yararı gözetilmek suretiyle ihalenin onaylanmayarak iptal edildiği, davacı şirket tarafından ihaledeki fiyat kırımının yeterli görülmemesinin tek başına ihalenin iptaline gerekçe olamayacağından bahisle ihale iptalinin mevzuata aykırı olduğunun ileri sürüldüğü görülmektedir.

Bu duruma göre; her ne kadar ihalenin onaylanıp onaylanmaması hususunda idareye takdir yetkisi tanınmış ise de; dava konusu ihaledeki en avantajlı davacı teklifinin söz konusu ihale için belirlenen yaklaşık maliyetin altında olduğu ve anılan ihalede 4 teklifin geçerli teklif olarak kabul edildiği dikkate alındığında,idarece ihalenin onaylanmamasının dayanağı olarak gösterilen teklife ilişkin fiyat ve yeterli katılımın sağlanamadığına ilişkin gerekçelerin, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak bakımından kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varılmış olup, ihalenin iptali ile ilgili olarak davacı tarafından davalı idareye yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuatauyarlık bulunmamıştır.” şeklinde gerekçe belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ve bu karar 29.01.2008 tarihinde Kuruma tebliğ edilmiştir.

Anayasanın 138/4 üncü maddesinde, yasama ve yürütme organları ile idarenin, mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 27/2 maddesinde; Danıştay veya idari mahkemelerin, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebileceği, aynı Kanunun 28/1 maddesinde ise; Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Açıklanan nedenlerle;

Ankara 8. İdare Mahkemesince verilen 08.11.2007 tarih ve E:2006/1530, K:2007/2369 sayılı dava konusu işlemin iptaline dair kararının uygulanması için;

1- 17.04.2006 tarih ve 2006/UY.Z-951 sayılı Kurul Kararının iptaline,

2- Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda ihalenin ihale yetkilisince iptal edilmesi işleminin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.