BULGU: İdare Taşıtlarının Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Tahsisinde Mevzuata Uyulmaması ve Tahsis Edilen Taşıtların Takibinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
Kurum taşıtlarının kamu kurumlarına belirsiz süreli olarak tahsis edildiği; bu taşıtların amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının izlenmediği; taşıtların karıştığı trafik kazaları ile bu araçlara yapılan tamir bakım harcamalarının takibinin yapılmadığı; araçların bakımlarının zamanında yapılıp yapılmadığı konusunda bilgi sahibi olunmadığı görülmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Mal yönetiminde etkililik ve sorumluluk” başlıklı 48 inci maddesinde,
“Kamu idareleri, taşınırların yönetimi, kaydı, muhafazası ve kullanımından sorumludurlar. Taşınırların özelliğinden veya olağan kullanımından kaynaklanan yıpranma ile usulüne uygun olarak belirlenen firelerden dolayı sorumluluk aranmaz.
Kullanılmak üzere taşınır teslim edilen görevliler, taşınırın korunmasından ve taşınıra verilen zararlardan sorumludur. Kamu idareleri, verilen zararların sorumlularına ödettirilmesini sağlamakla yükümlüdür.
Kamu idarelerine ait malları edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemleri, mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılır. Bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenler sorumludur.” Denilmektedir.
5018 sayılı Kanun’un “Taşınır ve taşınmaz edinme” başlıklı 45 inci maddesinde,
“… Kamu idareleri, ihtiyaç fazlası taşınırları … diğer kamu idarelerine bedelsiz olarak devredebilir. Devredilmeyecek taşınır … ile devir ve kayıt işlemlerine ilişkin usul ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenir. .” hükmü yer almaktadır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Kamu İdareleri Arasında Bedelsiz Devir ve Tahsis” başlıklı 31 inci maddesinde,
“(1) Kayıtlara alınış tarihi itibarıyla beş yılını tamamlamış ve idarece kullanılmasına ihtiyaç duyulmayan taşınırlar, bu taşınıra ihtiyaç duyan idarelere bedelsiz devredilebilir.
(2) Ancak devralmak isteyen idare açısından bakım, onarım ve taşıma giderleri nedeniyle ekonomik olmayan ve kullanılmasında fayda görülmeyen taşınırlar devredilemez.
(4) İdareler, sahip oldukları taşınırları (taşıt ve iş makineleri dahil) birinci fıkrada belirtilen beş yıl şartı aranmaksızın ihtiyacı bulunan diğer idarelere geçici olarak tahsis edebilir.
.” hükümlerine yer verilmiştir.
“Muhasebat Genel Müdürlüöü Genel Tebliği (Sıra No: 32) Taşınırların Geçici Tahsisi”, Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 31’inci maddesinin 4/5/2010 tarih ve 2010/504 sayılı Kararla değişik beşinci fıkrası hükmüne dayanılarak, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin sahip oldukları taşınırların diğer kamu idarelerine geçici olarak tahsisine ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır.
Söz konusu Genel Tebliğin “Geçici Tahsis Yetkisi ve Tahsis Şartları” başlıklı 3’üncü maddesinde;
“. (2) Taşınırların idareler arasında tahsisinde aşağıdaki şartlar aranacaktır:
a) Tahsis, idarenin geçici olarak ortaya çıkan ihtiyaçları için ve sadece ihtiyaç süresiyle sınırlı olarak yapılacaktır.
Bununla birlikte,
Dozer, vinç, grayder, kepçe, asfaltlama ve betonlama makineleri, kaya kamyonları, yükleyiciler, transpalet, beko-loder, traktör, çöp kamyonu, arazöz ve itfaiye aracı gibi iş makineleri, sondaj makineleri ve bunların ekipmanları altı ay süre ile,
Yukarıda sayılanlar dışında kalan diğer dayanıklı taşınırlar ise ihtiyaç süresi aşılmamak koşuluyla üç ay süre ile,
237 sayılı Taşıt Kanunu’na bağlı I ve II sayılı Cetvelde sayılan makamlara ait mevcut taşıtların herhangi bir nedenle geçici olarak kullanılamaması durumlarında kullanılabilir hale gelinceye kadar; kullanımının imkânsız olduğu durumlarda ise yeni taşıt temin edilinceye kadar,
Geçici tahsis yapılabilir.
Bu süreler, zorunlu hallerde aynı sürelerle sınırlı ve bir kereye mahsus olmak üzere uzatılabilir.” Hükümlerine yer verilmiştir.
Kamu kurumları arasında taşıt devirlerinde Hazine ve Maliye Bakanlığından uygun görüş alınması zorunluluğu nedeniyle, ihtiyaç fazlası taşıtların devredilmesi yerine belirsiz süreli olarak tahsis edildiği anlaşılmaktadır.
18.01.2007 tarih ve 26407 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 31’inci maddesinde, kayıtlara alınış tarihi itibarıyla beş yılını tamamlamış ve idarece kullanılmasına ihtiyaç duyulmayan taşınırların, bu taşınırlara ihtiyaç duyan idarelere bedelsiz devredilebileceği, devralacak idare açısından bakım-onarım ve taşıma giderleri nedeniyle ekonomik olmayan ve kullanılmasında fayda görülmeyen taşınırların devredilemeyeceği; bedelsiz devredilecek ve devredilemeyecek taşınırlara ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır.
08.09.2007 tarih ve 26637 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (1) sıra numaralı Taşınır Mal Yönetmeliği Genel Tebliği’nin adı 06.12.2014 tarih ve 29197 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği Genel Tebliği (Sayı: 1)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile “Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 27) İhtiyaç Fazlası Taşınırların Bedelsiz Devri” olarak değiştirilmiştir.
İhtiyaç Fazlası Taşınırların Bedelsiz Devri Tebliği’nin “Devredilemeyecek taşınırlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasında,
“Taşıt ve iş makineleri, ihtiyaç fazlası taşınıra konu edilmeyecek ve devredilmeyecektir.” ve aynı maddenin ikinci fıkrasında, “Ancak, idarece ihtiyaç duyulmadığından diğer idarelere bedelsiz devredilmesinde yarar görülenlerin devri, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerince Bakanlığımızın; mahalli idarelerde meclis kararlarına bağlı olarak, sosyal güvenlik kuruluşlarınca ise ilgili Bakanlığın teklifi üzerine, Bakanlığımızın uygun görüşünün alınması suretiyle yapılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.
İdarenin ihtiyaç fazlası taşıtları ve Başkanlık hizmetlerinde kullanım alanı bulunmayan taşıtları ile kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edilen taşıtlar hakkında ilgili mevzuat çerçevesinde işlem yapılmalıdır.
Sonuç olarak, kamu kurum ve kuruluşlarına araç tahsis ve devir işlemlerinde mevzuata uyulması gerekmektedir.