BULGU: İller Bankasından Alınan Krediler ile İlgili Kayıtların Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Özel İdarenin borçlanmaya ilişkin hesaplarının incelenmesi neticesinde; İller Bankası A.Ş.’den sağlanan kredilerin Kurumun bilançosunda olması gereken değerleriyle yer almadığı görülmüştür.
27.05.2016 tarih ve Mükerrer 29724 sayılı resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 300 Banka Kredileri Hesabının niteliğini açıklayan 232’nci maddesinde bu hesabın, kurumca banka ve diğer finans kuruluşlarından sağlanan kısa vadeli kredilere ilişkin tutarlar ve bu tutarlara eklenen kur farkları ile 400 Banka Kredileri Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin izlenmesi için kullanılacağı hüküm altın alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 300 Banka Kredileri Hesabının işleyişini açıklayan 233’üncü maddesinde; 400 Banka Kredileri Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin bu hesaba alacak, 400 Banka Kredileri Hesabına borç kaydedileceği, İller Bankasından ve diğer bankalardan alınan borç tutarlarından vadesi bir yıl veya faaliyet dönemiyle sınırlı olanların bu hesaba alacak, banka ve ilgili diğer hesaplara borç kaydedileceği, kredi geri ödemesi yapıldığında ise bu hesaba borç ilgili hesaplara alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Kurumun İller Bankasına olan kısa vadeli kredi borçları 300 Banka Kredileri Hesabında, uzun vadeli kredi borçları ise 400 Banka Kredileri Hesabında izlenmeli, kredi ödemelerinde 300 Banka Kredileri Hesabına borç kaydı yapılmalı ve vadesi bir yılın altına inen krediler 400 Banka Kredileri hesabından 300 Banka Kredileri Hesabına aktarılmalıdır.
İdarenin 2024 yılı sonu itibarıyla İller Bankasına olan kısa ve uzun vadeli kredi borçları aşağıda yer alan tablodaki gibidir.
Tablo 7: Banka Kredileri
| Kredi Türü ve Numarası | Bilançoda 300-Banka Kredileri Hesabında Kayıtlı Olması Gereken Tutar (TL) | Bilançoda 400-Banka Kredileri Hesabında Kayıtlı Olması Gereken Tutar (TL) |
| İLLER BANKASI 274423 | 18.938.950,53 | 7.053.953,28 |
| VAKIFBANK | 55.651.853,61 | – |
| TOPLAM | 74.590.804,14 | 7.053.953,28 |
Yapılan incelemede İdarenin;
-İller Bankası ve Vakıfbank’a olan kısa vadeli kredi borcu tutarı (2025 yılında ödemesi yapılacak kredi anapara tutarı) 74.590.804,14 TL olmasına rağmen kesin mizanında yer alan 300 Banka Kredileri Hesabında kayıtlı tutar olmadığı,
-İller Bankasına olan uzun vadeli kredi borcu tutarının ise (2026 ve daha sonraki yıllarda ödemesi yapılacak kredi anapara tutarı) 7.053.953,28 TL olmasına rağmen kesin mizanında yer alan 400 Banka Kredileri Hesabındaki kayıtlı tutarın 74.925.937,39 TL olduğu, görülmüştür.
Bu çerçevede, Özel İdarenin 2024 yılı bilançosunda 300 Banka Kredileri hesabının toplamda 74.590.804,14 TL tutarında eksik, 400 Banka Kredileri Hesabının ise toplamda 67.871.984,11 TL tutarında fazla olduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa katıldığını ve 2025 yılı bilançosunda hatalı işlemlerin düzeltilerek muhasebe kayıtlarının mevzuat hükümleri doğrultusunda kaydedildiğini ifade etmiştir.Bulgu konusu hususa yönelik 2025 yılında yapılacak işlemlerin 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, Özel İdarenin yükümlülüklerinin kesinleşen mali tablolarda gerçeğe uygun olarak yer alabilmesi için alınan ve ödenen borçların muhasebe kayıtlarına mevzuat hükümleri doğrultusunda kaydedilmesi gerekmektedir.