BULGU: Kamu İdarelerince Yatırım Amacıyla Aktarılan Kaynaklardan Kullanılmayan Kısımların Hizmeti Yaptıran İdareye İade Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından yatırım projeleri için İl Özel İdaresine aktarılan kaynaklardan kullanılmayan kısımların ilgili kamu idaresine iade edilmediği tespit edilmiştir.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun “İl özel idaresinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında, Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri kullanarak il özel idarelerine kaynak aktarmak suretiyle gerçekleştirebileceği hükmü yer almaktadır.
Aynı fıkrada, bu işlere ilişkin kaynak transferlerinin, mevzuatı gereğince yapılacak avans ödemeleri hariç ilgili işe ait hakediş raporlarına istinaden hizmeti yaptıran idare bütçesine gider kaydedilmek suretiyle yapılacağı belirtilmektedir.
Anılan Kanun’un geçici 5’inci maddesinde, bu Kanun’un 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasının bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilmeden önceki haline göre Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından il özel idarelerine aktarılan kaynaklardan bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla kullanılmayan kısımların il özel idarelerince hizmeti yaptıran idareye iade edileceği; İade edilen tutarların genel bütçeli kuruluşlarda genel bütçeye gelir, diğer idarelerde ise kendi bütçelerine gelir kaydedilmek üzere ilgili idarenin merkez muhasebe birimi hesabına yatırılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından yatırımlar için il özel idarelerine aktarılan kaynakların söz konusu Kanun’un geçici 5’inci maddesinin yürürlük tarihi olan 26.07.2024 tarihi itibarıyla kullanılmayan kısımlarının il özel idarelerince hizmeti yaptıran idareye iade edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Isparta İl Özel İdaresine kamu kurumlarınca yatırım projeleri için aktarılan kaynaklardan yukarıda bahsi geçen Kanun hükmünün yürürlük tarihi (26.07.2024) itibarıyla kullanılmayanların bir kısmının hizmeti yaptıran idarelerin yazılı talebi üzerine ilgili idarelere iade edildiği; ancak kullanılmayan söz konusu kaynaklardan 31.12.2024 tarihi itibarıyla iade edilmeyenlerin toplam tutarının 209.152.897,76 TL olduğu görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları bütçelerinden yapılmış olan kaynak aktarımı ile yürütülen faaliyet ve projelerde kaynak aktarımı ve ödenek devri gibi hususlara ilişkin yayımlanması gereken düzenlemedeki eksiklikten kaynaklı bir gecikmeye ve aksamaya meydan verilmemesi amacıyla sadece talepte bulunan kurumların kullanılmayan ödeneklerinin iadesi yoluna gidildiği belirtilmiştir. Ancak, yukarıda belirtildiği üzere, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında, yatırım projelerine ilişkin kaynak transferlerinin, mevzuatı gereğince yapılacak avans ödemeleri hariç ilgili işe ait hakediş raporlarına istinaden hizmeti yaptıran idare bütçesine gider kaydedilmek suretiyle yapılacağı belirtilmektedir. Dolayısıyla anılan Kanun hükmüyle kaynak aktarımının nasıl yapılacağı açık bir şekilde düzenlenmiştir. Bu konuda herhangi bir belirsizlik söz konusu değildir. Ayrıca, söz konusu Kanun’un geçici 5’inci maddesinde, Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından il özel idarelerine aktarılan kaynaklardan bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla kullanılmayan kısımların il özel idarelerince hizmeti yaptıran idareye iade edileceği hükmü yer almaktadır. Anılan hüküm, emredici olması bakımından kamu idaresine kaynakların iadesi hususunda herhangi bir takdir yetkisi tanımamaktadır.
Sonuç olarak, yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümleri uyarınca Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından yatırım projeleri için il özel idarelerine aktarılan kaynaklardan kullanılmayan kısımların hizmeti yaptıran idarenin yazılı talebi aranmaksızın İl Özel İdaresi tarafından ilgili idareye iade edilmesi gerekmektedir.