BULGU: İlköğretim Kurumlarının Büyük Çoğunluğunun İl Özel İdaresi Adına Tapuya Tescil Ettirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Niğde il sınırları içerisinde ve köy sınırları dışında kalan yerlerdeki ilköğretim kurumlarından önemli bir kısmının idare adına tapuya tescil ettirilmediği görülmüştür.
222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu’nun 6’ncı maddesinde okul öncesi eğitim kurumlarının(anaokulların) ve ilköğretim okullarının ilköğretim kurumu olduğu, 7’nci maddesinde dört yıl süreli ve zorunlu ilkokul ile dört yıl süreli ve zorunlu ortaokulun ilköğretim olduğu belirtilmiştir.
Bu kapsamda Anaokulu, ilkokul ve ortaokulu kapsayan 222 sayılı Kanun’un 65’inci maddesine göre; okullar için tahsis, satın alma veya kamulaştırma yoluyla sağlanan topraklar ile bu topraklar üzerinde yapılacak bina veya tesisler, bulundukları yerlere göre köy veya özel idareler adına tapuya tescil edilecektir. Başka bir ifade ile ilköğretim kurumlarının binaları ve arsalarının mülkiyeti, köy dışındaki yerleşim yerlerinde il özel idaresine aittir.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun “İl özel idaresinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde il özel idareleri mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; ilk ve orta öğretim kurumlarının arsa temini, binalarının yapım, bakım ve onarımı ile diğer ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin hizmetleri il sınırları içinde yapmakla görevli ve yetkili kılınmıştır.
Aynı zamanda 5302 sayılı Kanun’un “İl özel idaresine tanınan muafiyetler başlıklı 8’inci maddesinde de il özel idarelerinin kamu hizmetlerine ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık, gelir getirmeyen taşınmaz malları ile bunların inşa ve kullanımlarının katma değer vergisi ile özel tüketim vergisi hariç her türlü vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarından muaf olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, il özel idarelerinin il sınırları içerisindeki ilk ve orta öğretim kurumlarının binalarının yapımı, bakımı, onarımı gibi görevlerinin ve yetkilerinin olduğu, köy tüzel kişiliğinin sınırları dışındaki yerlere yapılan ilköğretim kurumları denilen anaokulu, ilkokul ve ortaokul binaları ve tesisleri ile bu binaların yapılması maksadıyla ayrılan arazi ve arsaların tamamının tapuya tescilinin il özel idareleri adına yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemede; Niğde il sınırı içerisinde olup köy sınırları dışında kalan 16 tanesi anaokulu, 65 tanesi ilkokul ve 62 tanesi de ortaokul olmak üzere toplamda 143 adet ilköğretim kurumunun olduğu, fakat İdarenin kendi adına tapuda kayıtlı sadece 51 adet ilköğretim kurumunun bulunduğu, kalan 92 adet ilköğretim kurumunun tapuya tescilinin özel idare adına yapılmadığı tespit edilmiştir.
Bu taşınmazların mülkiyetinin İdareye geçirilmesiyle de yapı kullanım izin belgesi harcı ve elektrik tüketim vergisi gibi bazı vergi ve harçların ödenmesinden 5302 sayılı Kanun’un 8’inci maddesi gereğince muaf olunacaktır.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ve gerekli düzeltici işlemlerin tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından köy sınırları dışındaki ilköğretim kurumları ile bu maksatla ayrılan arsaların mülkiyetinin İl Özel İdaresinde olması gerektiğinden İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile yazışmaların yapılarak bu taşınmazların tapuya tescilinin sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.