BULGU: Haklar Hesabının Kullanılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İhale ve Satınalma Müdürlüğü’nce bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan yazılımla ilgili alımların 260 no.lu Haklar Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ nin “Haklar hesabı” başlıklı 210 ve 211’inci maddelerinde;
“260 Haklar hesabı
Hesabın niteliği
Madde 210 – Bu hesap, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın işleyişi
Madde 211 – Haklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.
a) Borç
Bütçeye gider kaydıyla edinilen haklar bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaba, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan haklardan envanteri yapılanlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.
Alacaklarına karşılık alınan haklar, intikale esas değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
Haklar hesabında kayıtlı tutarların yılsonunda enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu varlığın değerinde ortaya çıkan artışlar bu hesaba borç, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Satılan hakların, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100-Kasa Hesabı veya 102- Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, ayrılmış olan amortisman tutarları 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2) Ortadan kalkan haklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılan amortisman tutarı 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedilir.”
Denilmektedir.
İhale ve Satınalma Müdürlüğü’nce O Bilgisayar Şti’den 02.02.2024 tarih ve 581
no’lu yevmiye ile alımı yapılan yazılım örnektir. 2023 yılında da aynı firmadan yapılan benzer alım da (10.02.2023 tarih ve 1340 no.lu yevmiye) 260 no.lu hesapta izlenmemiştir.
İdarenin cevabında lisanslı ürün alımlarında 260 no.lu Haklar Hesabının çalıştırılacağı bildirilmiştir.
Açıklanan mevzuat hükümleri gereğince bu tür alımların 260 no.lu Haklar Hesabında takip edilmesi gerekmektedir.