BULGU: Kiraya Verilen Taşınmazlardan Kira Süresi Sona Erenlerin Sözleşme Sürelerinin İhale Yapılmaksızın Encümen Kararıyla Uzatılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Özel İdarenin mülkiyetinde olan gayrimenkullerden kiraya verilenlerin, kira sözleşmelerinde belirtilen sürelerin dolmasından sonra 2886 sayılı Kanun gereğince yeniden ihaleye çıkılması gerekirken, yeni ihale yapılmaksızın mevcut sözleşme sürelerinin Encümen Kararıyla uzatılarak sürdürüldüğü görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kiralarda Sözleşme Süresi” başlıklı 64’üncü maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde, turistik tesis kurulacak yerlerin, enerji üretimi tesisleri ile iletim ve dağıtım tesis ve şebekelerinin ihtiyacı olan arazilerin ve doğal gaz iletim, dağıtım ve depolama tesis ve şebekelerinin ihtiyacı olan arazilerin dışındaki kiraya verilecek taşınmaz malların kira süresi on yıldan çok olamaz.
Bununla birlikte 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun “Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesi” başlıklı 346’ncı maddesinde; “Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.
Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilirler. Genel hükümlere göre fesih hakkının kullanılabileceği durumlarda, kiraya veren veya kiracı sözleşmeyi sona erdirebilir” denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu Özel İdarenin taşınır ve taşınmaz mallarını yukarıda belirtilen istisnalar hariç olmak üzere en fazla 10 yıl süre ile kiralayabileceğini, kiralanan konut ve çatılı işyerlerinin sözleşmelerinde belirtilen kira sürelerinin bitiminden itibaren 6098 sayılı Borçlar Kanunu’na göre, kiracının isteğine bağlı olarak 10 yıla kadar uzatılabileceği anlaşılmaktadır. Bu uzama süresinin sona ermesinden sonra Özel İdarelerin kiralama işlerinin 2886 sayılı Kanunu’nun 1’inci maddesine göre ihale yoluyla yapılması gerektiğinden yeni ihale düzenleyerek kiralama yapması gerekmektedir.
Sivas İl Özel İdaresi bünyesinde kiralanan taşınmazların incelenmesi neticesinde, kira sözleşme süresi bittikten sonra kiracının 10 yıllık uzama hakkı dikkate alınmadan Encümen Kararlarıyla uzatıldığı görülmüştür.
Yapılan bu uygulama yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun bulunmamaktadır. Bu nedenle kira süresi uzama hakkıyla birlikte dolan taşınmazların yeniden ihale suretiyle kiralanması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından gönderilen cevapta; gayrimenkullerden kiraya verilenlerin Kira sözleşmelerinde belirtilen sürelerin dolmasından sonra 2886 sayılı Kanun gereğince mevcut sözleşme sürelerinin uzatılmadan yeniden ihale edilmesi için ilgili Emlak İstimlak Müdürlüğü ve İl Encümenince gerekli idari işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.