Değer artış kazancı, Gelir Vergisi Kanununda sayılan mal ve hakların elden çıkarılmasından doğan kazançtır. En sık uyuşmazlık konusu, gerçek kişilerin gayrimenkul satışlarıdır.
Gayrimenkul satışında beş yıllık süre
Bedel karşılığı edinilmiş gayrimenkullerin iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazanç, şartları varsa değer artış kazancı olarak vergilendirilir. Beş yıllık sürenin geçmesi halinde, faaliyet ticari organizasyon boyutuna ulaşmadıkça bu kapsamda vergi doğmaz.
İktisap tarihi
Satın alınan taşınmazlarda tapuya tescil tarihi temel ölçüttür; ancak fiili kullanıma daha önce başlanması gibi özel durumlar belgeyle ispatlanabiliyorsa farklı değerlendirmeler yapılabilir. Kat karşılığı, kooperatif veya cins tashihi gibi işlemlerde iktisap tarihi ayrıca önem taşır.
Bedelsiz edinimler
Miras veya bağış yoluyla bedelsiz edinilen malların elden çıkarılmasından doğan kazanç, Kanundaki özel düzenleme nedeniyle değer artış kazancı dışında kalabilir. Sonradan farklı bir dönüşüm veya yeni iktisap olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.
Kazancın hesabı
Satış bedelinden maliyet bedeli, elden çıkarma giderleri ve ödenen vergi/harçlar düşülür. Maliyet bedeli, Yİ-ÜFE artışının Kanunda belirtilen oranı aşması halinde endekslenebilir. Kalan safi kazançtan ilgili yıl istisnası düşülür.
Ticari kazanç riski
Birden çok taşınmazın kısa aralıklarla, organizasyon dahilinde ve kazanç amacıyla alınıp satılması halinde faaliyet değer artış kazancı değil ticari kazanç sayılabilir. Sayı tek başına belirleyici değildir; devamlılık ve organizasyon birlikte değerlendirilir.
Hisse ve diğer haklar
Hisse senetleri ve ortaklık haklarının satışında menkul kıymetin türü, tam/dar mükellef kurum niteliği, elde tutma süresi ve Geçici 67 rejimi gibi özel kurallar bulunmaktadır.