Danışmanlık hizmet alımlarının, hangi ihale usulü ile gerçekleştirileceği ve bu durumun istisnası (KİK)

Hava Kuvvetleri Komutanlığı (Birinci Hava İstihkam İnşaat Tabur Komutanlığı)tarafından 03.10.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Drenaj Kanallarının Düzeltilmesi Proje, Teknik Şartname ve Yaklaşık Maliyet Hazırlanması” ihalesine ilişkin olarak Arm Mühendislik Hizmetleri Ltd. Şti.’nin 15.10.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.10.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince  19.10.2012 tarih ve 35086 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.10.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2012/3864 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu iş deneyim belgesinde yer alan benzer işin idarece kabul edilmesinin mevzuata uygun olmadığı, idarece yapılan değerlendirmede Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğinin esas alınmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            Şikayete konu ihalenin, Milli Savunma Bakanlığı Genel Kurmay Başkanlığı Bağlıları ve Müsteşarlık 1. HV. İs. İnş. Tb. K.lığı tarafından, açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Drenaj Kanallarının Düzeltilmesi Proje, Teknik Şartname ve Yaklaşık Maliyet Hazırlanması İşi” olduğu anlaşılmıştır.

İdarece düzenlenen teknik şartnamenin “İşin tanımı” başlıklı 1 inci maddesinde; “6’ncı Ana Jet Üs K.lığı/BANDIRMA’da birlik içinde yer alan drenaj kanalları ile dere yataklarının düzenlenmesi, dere yatakları ve drenaj kanalarının kaplamalı sahalar ile kesiştiği bölgelerdeki menfezlerin yeniden inşası yapım işine ait mimarlık ve mühendislik projeleri ile yaklaşık maliyet hazırlanması Hizmet Alım İşidir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

          4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Danışmanlık hizmetleri”  başlıklı 48 inci maddesinde; “Mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetler, danışmanlık hizmet sunucularından alınır.

          Danışmanlık hizmetleri, bu bölümde yer alan hükümlere uygun olarak sadece belli istekliler arasında ihale usulü ile ihale edilir. Ancak yaklaşık maliyeti 13 üncü maddenin (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarının dört katının altında kalan danışmanlık hizmetleri, hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilebilir.” hükmü,

Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Danışmanlık hizmetlerinin kapsamı” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Kanunun 48 inci maddesinde belirtilen mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar planı, imar uygulama, ÇED raporu hazırlanması, plan, yazılım geliştirme, tasarım, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetler, danışmanlık hizmet sunucularından alınır.

(2) Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde belirtilen yapımla ilgili hizmet işlerinin tamamı danışmanlık hizmetlerinin kapsamında olup, bu işler aşağıda sayılmıştır:

a) İmar planlarının hazırlanması.

b) Planlama, fizibilite ve yapılabilirlik etüdleri.

c) Yapımla ilgili sondaj –zemin etüdleri.

ç) Topoğrafya çalışmaları ve harita işleri (sayısal kadastral harita hizmetleri hariç).

d) Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu hazırlanması.

e) Yapımla ilgili mühendislik ve mimarlık tasarım hizmetleri.

f) Yapımla ilgili mühendislik ve mimarlık tasarım kontrollüğü.

g) Yapım işi kontrollüğü ve yapı denetimi.

ğ) Yapım işi ihalesine ilişkin teknik şartname hazırlanması.” hükmü,

            Kamu İhale Genel Tebliğinin “İş deneyimini gösteren belgeler ve benzer işe ilişkin hususlar” başlıklı 72 nci maddesinde; “72.1. Yaklaşık maliyeti, 4734 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yer alan ve hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarının altında kalan ihalelerde iş deneyimini gösteren belgelerin istenilmesi idarelerin takdirindedir. Ancak, hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilecek danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde iş deneyimini gösteren belgelerin istenilmesi zorunludur.” açıklaması,

            Bulunmaktadır.

İncelenen ihalenin konusu, proje, teknik şartname ve yaklaşık maliyet hazırlanması olup, bu işler yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, danışmanlık hizmetlerinin kapsamındadır. Öte yandan ihalenin yaklaşık maliyeti 103.600,00 TL olup, bu tutar 4734 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde, hizmet alımları için öngörülen üst limit tutarı olan 172.927,00 TL’nin 4 katı olan 691.708,00 TL’nin altında kaldığından, ihale, mevzuatın öngördüğü takdir hakkı çerçevesinde idarece açık ihale usulü ile gerçekleştirilmiştir. Ancak söz konusu ihale, her ne kadar hizmet alımı yolu ile gerçekleştirilmiş olsa da ihalenin, “danışmanlık hizmeti alımı niteliği” ortadan kalkmayacaktır.

            Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “…b) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer usullerle gerçekleştirilen, teçhizat, ekipman, mali güç ve uzmanlık ile personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer özellik taşıyan işler,

…

e) İş deneyim belgesi: Adayın veya isteklinin ihale konusu danışmanlık hizmeti veya benzer işlerdeki mesleki deneyimini gösteren; iş bitirme belgesi, yapımla ilgili danışmanlık hizmetlerinde ise iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesi” olarak tanımlanmıştır.

Anılan Yönetmeliğin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 38 inci maddesinde; “(1) Aday ve isteklilerden; yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan danışmanlık hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin,

b) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili danışmanlık hizmet işlerindeki deneyimi gösteren belgelerin,

c) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili danışmanlık hizmet işlerinde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgelerin,

ç) Devam eden yapımla ilgili danışmanlık hizmet işlerinde; ilk sözleşme bedelinin kusursuz olarak tamamlanması ve ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşması şartıyla; kusursuz olarak gerçekleştirilen ya da ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen veya yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgelerin,”

d) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan danışmanlık hizmet işleri ve son on beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili danışmanlık hizmet işlerine ilişkin deneyimi gösteren belgelerin,

istenilmesi zorunludur.

….

(3) Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde yer alan benzer iş tanımında belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği idare tarafından tespit edilerek ihale veya ön yeterlik dokümanında ve ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtilir.” hükmü bulunmaktadır. 

            İdarece düzenlenen idari şartnamenin 7.5.1 inci maddesinde; “İsteklinin yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili danışmanlık hizmet işlerindeki deneyimi gösteren belgeleri,

b) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili danışmanlık hizmet işlerinde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeleri,

c) Devam eden yapımla ilgili danışmanlık hizmet işlerinde; ilk sözleşme bedelinin kusursuz olarak tamamlanması ve ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşması şartıyla; kusursuz olarak gerçekleştirilen ya da ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen veya yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeleri veya

d) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son on beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili danışmanlık hizmet işlerine ilişkin deneyimi gösteren belgeleri,

sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 40’den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

…..” düzenlemesi,                                                                                                 

Anılan şartnamenin 7.6 ncı maddesinde ise “Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: Bu ihalede benzer iş olarak; Hür türlü su yapılarına ait proje hazırlama işleri benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İdare tarafından düzenlenen idari şartnamede, iş deneyim belgesi ile ilgili yukarıda yer verilen düzenlemeden anlaşılacağı üzere, danışmanlık hizmet işlerine ilişkin iş deneyim belgesi sunulması istenildiği, isteklilere verilen ihale dokümanı kapsamında bulunan standart formların iş deneyim belgesi ile ilgili olanlarının da danışmanlık hizmet işleri için düzenlenecek iş deneyim belgeleri olduğu görülmüştür. Buna göre idarece ihale dokümanı düzenlenirken işin danışmanlık hizmeti alımı ihalesi olduğu göz önünde bulundurulmuştur.

Söz konusu ihalede, isteklilerce sunulan iş deneyim belgelerine ilişkin idarece yapılacak değerlendirmenin, ihale dokümanı uyarınca gerçekleştirileceği açıktır. Öte yandan “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin 1 inci maddesinde; “4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilen yapım işleri ihalelerinde, idareler tarafından işin niteliğine uygun ve rekabeti sağlayacak şekilde benzer iş belirlemesi yapılmasına esas olmak üzere (Ek-1)’de yer alan “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi” oluşturulmuştur. Bu listede “altyapı işleri”, “üstyapı (bina) işleri”, “sıhhi tesisat ve mekanik tesisat işleri”, “elektrik işleri” ve “elektronik ve iletişim işleri” olmak üzere beş ana başlık ve bu başlıkların altında çeşitli yapım işlerinden oluşan gruplar düzenlenmiştir. İdareler, ihale edecekleri yapım işinin “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi”nde yer alan iş gruplarından hangisine dâhil olduğunu tespit edecekler ve bu grubu esas almak suretiyle ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda benzer iş belirlemesi yapacaklardır.” açıklaması bulunmakta olup, söz konusu Tebliğin yapımla ilgili danışmanlık hizmeti ihalelerinde de uygulanacağına dair bir düzenleme bulunmadığı anlaşılmaktadır.

İncelenen ihalenin, idarece ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Himak 1 Har. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır. Anılan istekli tarafından, Bursa Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce “Bursa-Harmancık-Çatalsöğüt Köyü Kanalizasyon Projesi Yapımı” işi için düzenlenen, sözleşme tarihinin 16.03.2004, proje kesin kabul tarihinin 17.04.2004, belge tutarının 14.500,00 TL olduğu (Belgenin güncelleştirilmiş tutarı 27.494,65 TL olup, bu tutar ihale dokümanında istenilen tutarı sağlamaktadır.) bir iş bitirme belgesi sunulduğu görülmüştür.

            İhale dokümanında yer alan benzer iş tanımının her türlü su yapılarına ait proje hazırlama işi olduğu göz önüne alındığında, istekli tarafından sunulan “Kanalizasyon Projesi Yapımı”na ilişkin belgenin, ihale dokümanında yer alan benzer iş tanımına uyduğu sonucuna varıldığından, idarece iş deneyim belgesine ilişkin yapılan değerlendirmenin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

   Oybirliği ile karar verildi.