Belediye Şirketleri – Müteselsil Sorumluluk Gereği Açılan Davalar Neticesinde İcra Dairesine Yatırılan Teminatların Giderleştirilerek Kayıtlara Alınması (Sayıştay)

Şirket icra dosyaların durdurulması amacıyla icra dairelerine 2021 yılı içinde ihtirazı kayıtla toplamda 3.377.121,25 TL teminat yatırmış olup, yatırılan teminatın “136 Diğer Çeşitli Alacaklar” hesabına alınarak izlenmesi gerekirken ilgili tutarın giderleştirilerek kayıtlara alındığı tespit edilmiştir.

Şirket, yirmi ayrı parselde bulunan imarlı taşınmazlarının üzerine konut, sosyal tesis ve ticari alanların yapılması için yüklenici(ortak girişim) ile 12.10.2005 tarihinde arsa payı karşılığı bina yapımı işi için Ankara 41. Noterliğinin 48797 yevmiye numaralı düzenleme şeklindeki “Arsa Payı Karşılığı Bina Yapım Ve Satış Vaadi” sözleşmesini imzalamıştır. Sonrasında “sözleşme devri” ve “sözleşme hisse devri” gibi işlemlerle sözleşmenin yüklenicilerinde değişiklikler meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki imzalanan, sonrasında noter kanalıyla devri yapılan sözleşmenin 3.3 maddesinde, “satış dönemlerine ve satışa sunulacak bağımsız bölümlerin özellik ve sayısına İşveren Şirketin(PORTAŞ A.Ş.) onayını almak şartıyla, yüklenicinin kendisinin karar vereceği” belirtilmektedir. Bu anlamda yükleniciler, Şirketin onayını alındıktan sonra üçüncü kişilerle taşınmaz satış vaadi sözleşmesi imzalayarak kendilerine bırakılan bağımsız bölümlerin satışını gerçekleştirmiştir. Şirket bu satışlarda taraf olmamış, üçüncü kişiler doğrudan ücret ödemesini sözleşmenin tarafı olan yüklenicilere gerçekleştirmiştir.

Üçüncü kişilerle, yüklenicilerin yaptığı sözleşmelerde taşınmazın teslim edilmesi için bir süre belirlendiği, sözleşmede belirtilen sürelerde teslimattın gerçekleşmemesi durumunda aylık cezai ödemelerin yapılacağı belirtilmiştir. Yükleniciler, sözleşmede belirtilen süre içerisinde gayrimenkul teslimini gerçekleştiremediğinden, üçüncü kişiler hem yükleniciler hem de Şirket aleyhine dava açarak, sözleşmede belirtilen cezai şartın yerine getirilmesini istemiştir. Çıkan bazı mahkeme ilamlarında, Şirket cezai şartın ödenmesinden müteselsil sorumlu tutulmuştur. Aleyhe çıkan bu ilamları Şirket istinafa götürmüş, ilam hükmünün istinaf incelemesi sonuna kadar geri bırakılması içinde icra dairesine teminat yatırmak zorunda kalmıştır. 2021 yılı içinde icra dairelerine farklı dosyalar için yatırılan teminat tutarları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

Şirket icra dairesine yatırdığı teminat tutarlarını giderleştirerek muhasebe kayıtlarına almıştır, müteselsil sorumluluk gereği yatırılan teminatların hem yargı yolunun tamamlanarak kararın kesinleşmesi bakımından hemde ödenen teminatın karşı tarafa rücu edilmesi açısından yatırılılan teminatların bilanço hesaplarında izlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, çeşitli tarihlerde icra dairesine yatırılan 3.377.121,25 TL tutarındaki teminatın “136 Diğer Çeşitli Alacaklar” hesabına alınarak izlenmesi, istinaf sonucunun beklenmesi, sonrasında gerekiyorsa temyiz başvurusunun yapılması gerekmektedir. Kararın Şirket aleyhine kesinleşmesi durumunda, müteselsil sorumluluk gereği ödenen tutarın yükleniciye rücu edilmesi için gerekli davalar açılmalıdır.

Tablo 6: Şirket Tarafından İcra Dairesine Yatırılan Teminatlar

Şirket yetkilileri, icra dairelerine yatırılan teminat tutarlarının ihtirazi kayıtla ödenip, yükleniciye fatura edildiğini fakat yüklenici tarafından noter aracılığıyla Şirkete tekrar iade edildiğini belirtmektedir. Yatırılan teminatların hangi hesaba alınarak muhasebeleştirilmesi konusunda tereddüt oluştuğu, gider olarak kayıtlara alınan teminat bedelleri ile ilgili olarak gerekli düzeltme kayıtlarının gerçekleştirildiği ifade edilmektedir.

Rapor cevaplarında ek olarak sunulan 20.05.2022 tarih ve 610 no’lu mahsup fişi ile bulguda belirtilen hususlara ilişkin düzeltme kayıtlarının Şirket tarafından gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, 2021 mali yılı sona erdikten sonra gerçekleştirilen düzeltme kayıtlarının, 2021 yılı bilançosundaki hataya etkisi bulunmamaktadır.