|
ÖZET: Abone Bilgi Yönetim Sistemi (ABYS) ve abonelik sözleşmelerinde Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ile vergi kimlik numarasının eksikliği, icra takip süreçlerinde zorluklar yaşanmasına yol açmaktadır. Bu durum, abonelerin borçlarının yasal yoldan tahsil edilmesini engelleyerek, hukuki süreçlerin aksamasına neden olmaktadır. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, üst yöneticilerin mali yönetim ve kontrol sistemlerinin etkinliğini sağlamakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz tahsil edilmesi de bu yöneticilerin sorumluluğundadır.
İcra ve İflas Kanunu’na göre, icra taleplerinin eksiksiz yürütülmesi için borçluların kimlik bilgilerinin kesin olarak belirlenmesi gerekmektedir. T.C. kimlik numarası ve vergi kimlik numarasının sağlanması, takip süreçlerinin sağlıklı bir şekilde işlemesi açısından kritik öneme sahiptir. Bu bilgilerin eksikliği, alacakların tahsilatında gecikmelere ve yüksek risklere yol açmaktadır. Kamu İdaresi, bu bilgi eksikliklerini gidermek amacıyla veri paylaşımı protokolleri geliştirmekte ve gerekli entegrasyon çalışmalarını sürdürmektedir. İlgili kamu kuruluşlarıyla işbirliği yapılarak, abone bilgilerinin güncellenmesi için saha çalışmaları planlanmaktadır. Bu süreçlerin tamamlanmasıyla birlikte, hukuki takibat başlatılmayan alacaklar için tahsilat ve takip işlemlerinin hızlandırılması hedeflenmektedir. |
BULGU: Abone Bilgilerindeki Eksiklikler Nedeniyle İcra Takibinde Güçlükler Yaşanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Abonelik sözleşmelerinde veya Abone Bilgi Yönetim Sistemi’nde (ABYS) Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ve vergi kimlik numarası bulunmayan abonelerle ilgili yürütülen icra takip işlemlerinde güçlükler yaşandığı ve bu abonelerin borçlarının yasal yoldan tahsil edilmek üzere Hukuk Müşavirliğine intikal ettirilemediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesinde; üst yöneticilerin, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesini ve kullanılmasını sağlamaktan, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden mahalli idarelerde meclislerine karşı sorumlu oldukları ifade edilmiştir. Yine üst yöneticilerin bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yine Kanun’un “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde de; ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “Takip Talebi ve Muhtevası” başlıklı 58’inci maddesinde; icra dairesine yapılacak takip taleplerinde borçlunun ve varsa kanuni temsilcisinin adı, soyadı, alacaklı tarafından biliniyorsa T.C. kimlik numarası veya vergi kimlik numarası gibi bilgilerin bulunması gerektiği belirtilmektedir. Dolayısıyla, özel hukuktan kaynaklı alacakların takip işlemlerinin eksiksiz yürütülmesi için İdare tarafından adı ve soyadı bilinen borçlu ve kanuni temsilcilerin kimliklerinin kesin olarak belirlenmesi gerekmektedir. Bunun için de T.C. kimlik numarasının veya vergi kimlik numarasının takip talebinde gösterilmesi büyük önem taşımaktadır.
Söz konusu bilgi eksiklikleri ilgili kamu kuruluşları tarafından veri paylaşımı protokolleri çerçevesinde kurulacak ağ servisleri yoluyla kolaylıkla ASKİ sistemlerine adapte edilebilecek türden bilgilerdir. Bunlar T.C. kimlik numarası için Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünce sağlanan Kimlik Paylaşım Sistemi ve Vergi Kimlik Numarası için ise Gelir İdaresi Başkanlığı ve Merkezi Sicil Kayıt Sistemi tarafından sağlanan internet ağı servisleridir.
Yapılan incelemede, T.C. kimlik numaraları ve vergi kimlik numaralarının abonelik sözleşmeleri ve ABYS’de yer almamasının, özel hukuktan kaynaklı alacakların icra takip işlemlerinde (güncel adres tespiti ve tebligat gibi konularda) gecikme ve güçlük yaşanmasına sebebiyet verdiği ve İdare alacakları açısından da bu durumun çok yüksek risk teşkil ettiği değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, söz konusu bilgi eksikliklerinin giderilebilmesi için ilgili kamu kuruluşları ile veri paylaşımı protokolleri yapılmak suretiyle kurulacak ağ servisleri yoluyla gerekli bilgilerin ASKİ sistemlerine adapte edilmesi sürecini başlattığını, MAKS entegrasyon çalışmaları ve çeşitli kamu kurum ve kuruluşları ile veri doğrulama çalışmalarının yapıldığını, akabinde saha çalışmaları ile çalışmaların tamamlanacağını, en kısa zamanda T.C. Kimlik Numarası bulunmayan abonelerinin bilgilerinin güncellenebilmesi için çalışmalara devam etmekte olduğunu ve kısa sürede bu konuda sonuç alınmasının hedeflediğini belirtmiştir.
Sonuç olarak, kamu zararına sebebiyet vermemek adına, ilgili daire başkanlıkları arasında gerekli koordinasyon sağlanarak abone bilgilerindeki eksiklikler giderilmeli ve ayrıca hukuki takibat başlatılmayan alacaklar için tahsilat ve takip süreçlerinin başlatılması gerekmektedir.