Abone Sözleşmesi Olmadığı ve Yaptırım Uygulanmadığı İçin Bazı Alacakların Tahsil Edilememesi (Sayıştay)

BULGU: Abone Sözleşmesi Olmadığı ve Yaptırım Uygulanmadığı İçin Bazı Alacakların Tahsil Edilememesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

Abone sözleşmesi olmadığı ve yaptırım uygulanmadığı için bazı alacakların tahsil edilemediği, dolayısıyla tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin etkili olarak yürütülemediği ve İdarenin gelir kaybına uğradığı tespit edilmiştir.
Eskişehir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği’nin “Abone açma, devir, kapama koşulları ve uygulama esasları” başlıklı 10’uncu maddesindeki hükme göre; “Su kullanılan yerde suyu fiilen tüketen ve atık su üreten gerçek veya tüzel kişilerin su ve kanalizasyon hizmetlerinden faydalanmak için İdareye başvurarak abone sözleşmesi yapmaları zorunludur.”
Mezkûr Yönetmeliğin “Gecikme cezası uygulanması” başlıklı 37’inci maddesinde gecikmeye ilişkin esaslarda;
“(1) Aboneler, tahakkuk eden fatura bedelini, bildirimde (ihbarname) belirtilen son ödeme gününe kadar ödemek zorundadır.
Abonelikte kimse bulunamazsa, hane veya işyerine bildirim bırakılmakla aboneye bildirim yapılmış sayılır.
Borçlarını süresi içinde ödemeyen abonelerin suyu kapatılır ve borcu yasal yoldan tahsil edilir.
Bildirimde belirtilen son ödeme tarihine kadar borçlarını ödemeyen tüm abonelerden son ödeme tarihini takip eden günden itibaren 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Hususu Hakkındaki Kanunda öngörülen gecikme zammı uygulanır.” hükmlerine yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğinin 37/b maddesinde ise; “b) Borçlarını süresi içinde ödemeyen abonelerin suyu kapatılır ve borcu yasal yoldan tahsil edilir.” denilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; suyu fiilen tüketen ve atık su üreten gerçek veya tüzel kişilerin bu hizmetlerden faydalanmak için bir abone sözleşmesi olması zorunludur. Ayrıca bu aboneler borçlarını zamanında ödemekle de mükelleftir. Aksi takdirde İdare tarafından bu abonelere cezai müeyyide uygulanarak aynı abonelerin suyunun kapatılması ve borçlarının yasal yollardan tahsil edilmesi zorunludur.
Yapılan denetimde; ilçelerde evine ya da işyerine su bağlanan ancak abone sözleşmesi yapılmayan kullanıcıların bulunduğu, bu kullanıcılarından bir bölümünün su borçlarına ilişkin kendisine ödeme emri gönderildiği halde ödeme yapmadığı, ancak borçlu abonelere ait bir abone sözleşmesi olmadığı için söz konusu alacaklar icra yoluyla tahsil için Hukuk Müşavirliğine aktarılamadığı, yine bu abonelerden bazılarının ödeme yapmamalarına rağmen su kullanmaya devam ettikleri tespit edilmiştir.
Örneğin Mali Hizmetler Dairesinin 14.12.2022 tarihli E-29104277-85.2-16723 sayılı ve Bilgi Belge Eksikliği konulu yazısında Çifteler İlçesindeki 36 adet abonenin eksik sözleşmelerin tamamlanarak bilgi vermesi istenmiştir. İlçe Hizmetleri Dairesi ise yazıya aynı gün 14.12.2022 tarihli ve E-985660011-855.2-16736 sayılı yazıyla konunun kendilerinden önceki dönemden kaynaklandığı belirtildikten sonra “… Tespit edilen eksik bilgi ve belgelerin tamamlanması çalışmaları, İlçe Hizmetleri Başkanlığınca devam etmektedir.” şeklinde cevaplanmıştır. Söz konusu yazıda ya da müteakip dönemdeki yazılarda sözleşmesi tamamlanan abone bilgisine ulaşılamamıştır.
Her ne kadar abonelik sözleşmeleri eksik olan kişilere abonelik verilmesi, kendilerinden önceki dönemden kaynaklansa da 2023 yılındaki teşkilatlanma ile birlikte bu görev İlçe Hizmetleri Dairesi Başkanlığına verilmiştir. Nitekim İlçe Hizmetleri Dairesi Başkanlığının Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge’sinin 6’ncı maddesinde “ö) Abone kaydı, yer değiştirme, abonelik kapatma ve tahsilât işlemlerinin Genel Müdür adına yapılmasını sağlamak” ve “u) Borçlu olan abonelerin takibini yaptırarak tahsilât oranını maksimum seviyeye taşımak,” Daire Başkanlığının görevleri arasında sayılmıştır.
İdare cevabında; abonelik sözleşmesi olmadan ve herhangi bir ödeme yapmadan su kullanmaya devam eden abonelerin sularının kesilmesi işlemlerine başlandığını ve alacakların icra yoluyla tahsili için ilgili daire başkanlıklarına yazıların yazıldığını ifade etmiştir.
Dolayısıyla ilçelerde 5216 sayılı Kanun öncesi dönemde abonelik sözleşmesi olmadan abone yapılan abonelerin tespit edilerek yeni abone sözleşmelerinin yapılması, abonelik sözleşmesi olmayan ancak ödeme yapmadan su kullanmaya devam eden abonelerin tespit edilerek bu abonelerin Tarifeler Yönetmeliği’nin 37/b maddesi uyarınca sularının kesilmesi ve bu abonelerden alacakların icra yoluyla tahsili gerekmektedir.