| ÖZET: Şirket tarafından bazı mal ve hizmet alımları direkt temin usulüyle gerçekleştirildiğinden, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırılık oluştuğu görülmektedir. Şirket yetkilileri tarafından yapılan açıklamalar doğrultusunda, lastik alımının muayene öncesi hazırlıkların tamamlanması amacıyla direkt temin usulüyle gerçekleştirildiği ve personelin kullanımına yönelik yazıcı alımlarında tasarruf amaçlı iki adet yazıczın alınmış ardından personel talebiyle iki adet daha yazıczın alınması gibi durumlar görülmektedir. Şirket yetkilileri tarafından aynı ay içinde zorunlu trafik sigortalarının planlanıp ihale usulüyle alımın gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmektedir. Öngörülen parasal limitler dahilinde mal ve hizmet alımlarının ihale usulüyle gerçekleştirilmesinin gerektiği Kamu İhale Genel Tebliğinde belirtildikten sonra, şirket yetkililerinin gerekli özeni gösteremedikleri görülmektedir. |
BULGU: Açık İhale ile Yapılması Gereken İşlerin Doğrudan Temin Yöntemiyle Kısımlara Bölünerek Yapılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından yapılan bazı mal ve hizmet alımlarının tek seferde ihale yoluyla temin edilmeyip, doğrudan temin yöntemiyle kısımlara bölünmek suretiyle gerçekleştirildiği görülmektedir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Ayrıca, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerin kısımlara bölünemeyeceği, Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel alınması gerektiği belirtilmektedir.
Mezkûr Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapılacak alımlar için parasal sınırlar öngörülmüştür. 26.01.2021 tarih ve 31376 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Tebliği’ne (Tebliğ No: 2021/1) göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limit, büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idareler için 121.405,00 TL’dir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “4734 Sayılı Kanun’un 22’nci Maddesinin (D) Bendi Gereğince İhtiyaçların Temini” başlıklı 22.5’inci maddesinin 22.5.1.1 nolu bendinde;
“Bu bentte belirlenen parasal limitlere bağlı olarak yapılacak ihtiyaç teminlerinde, piyasada yapılan fiyat araştırması sonucunda öngörülen parasal limitin aşılacağının tespit edilmesi halinde, ihtiyacın Kanunun ilgili hükümlerine göre ihale yoluyla temin edilmesi gerekmektedir.” denilmektedir.
Ayrıca, 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağına Kamu İhale Genel Tebliği’nde dikkat çekilmiştir.
Şirket yetkilileri tarafından doğrudan temin yöntemi kullanılarak yapılan bazı mal ve hizmet alımlarının, 121.405,00 TL olarak belirlenen parasal sınırın altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek gerçekleştirildiği görülmektedir. Aşağıdaki tabloda mal ve hizmet alımlarının detayları yer almaktadır.
Tablo 3: Doğrudan Temin Sınırın Altında Kalmak Amacıyla Kısımlara Bölünerek Yapılan İşler
| Sıra No |
İşin Konusu | Alım Tarihi | İşin Bedeli (TL) (KDV Hariç) |
İşin Niteliği | İlgili Müdürlük |
| 1 | Man Araçlarında Kullanılmak Üzere Şantiye Tipi Lastik Alımı | 31.03.2021 | 117.720,00 | Mal Alımı | Araç Makine Müdürlüğü |
| 2 | Ford Araçlarında Kullanılmak Üzere Şantiye Tipi Lastik Alımı | 31.03.2021 | 117.450,00 | Mal Alımı | Araç Makine Müdürlüğü |
| 3 | 2 Adet Ofis Yazıcısı Alım İşi | 29.09.2021 | 110.000,00 | Mal Alımı | Hakediş ve Satın Alma Müdürlüğü |
| 4 | 2 Adet Ofis Yazıcısı Alım İşi | 8.11.2021 | 110.000,00 | Mal Alımı | İdari ve Mali İşler Müdürlüğü |
| 5 | Haziran Ayı Trafik Sigorta Poliçesi | 4.06.2021 | 109.633,85 | Hizmet Alımı | Araç Makine Müdürlüğü |
| 6 | Haziran Ayı Trafik Sigorta Poliçesi | 11.06.2021 | 64.594,45 | Hizmet Alımı | Araç Makine Müdürlüğü |
| 7 | Ağustos Ayı Trafik Sigorta Poliçesi | 30.07.2021 | 116.115,20 | Hizmet Alımı | Araç Makine Müdürlüğü |
| 8 | Ağustos Ayı Trafik Sigorta Poliçesi | 30.07.2021 | 119.906,20 | Hizmet Alımı | Araç Makine Müdürlüğü |
Şirket yetkilileri, bundan sonraki işlemlerde bulguda belirtilen hususlara gerekli özen ve dikkatin gösterileceğini ifade etmekle birlikte, tabloda yer alan alımlara ilişkin aşağıda belirtilen açıklamaları yapmışlardır.
Şirket araçlarının muayene öncesi hazırlıklarının ivedi olarak tamamlanması amacıyla lastik alımının doğrudan temin usulüyle gerçekleştirildiği ifade edilmektedir. Araçların muayene zamanı önceden belirli olduğundan ihale için önceden planlama yapılarak alımların bu şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Personelin kullanımı için alınacak yazıcılardan tasarruf amaçlı olarak iki tane alındığı, yazıcıların performansından memnun kalınması ve personelin talebi üzerine sonrasında iki adet yazıcı daha alındığı belirtilmektedir. Alınacak mal ve hizmetin miktarının önceden planlamasının yapılıp, doğrudan temin limitinin üstündeki alımlarda ihale usulünün kullanılması gerekmektedir.
Son olarak, Şirket’in mülkiyetinde 747 adet araç ve iş makinası bulunduğu, bunların zorunlu trafik sigortalarının başlangıç ve bitiş tarihlerinin yıl içinde farklı aylara ve aybaşından başlayıp ay sonuna kadar farklı günlere denk gelmesi sebebiyle, gerekli fiyat araştırmalarının yapılarak sigortaların doğrudan temin ile satın alındığı belirtilmektedir. Aynı ay içinde yapılması gereken zorunlu trafik sigortalarının planlamasının yapılarak, ihale usulüyle alımın gerçekleştirilmesi gerekmektedir.