|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bazı mal alımlarının açık ihale yöntemi yerine doğrudan temin yöntemiyle kısımlara bölünerek yapıldığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, idarelerin şeffaflık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkelere uymakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, mal veya hizmet alımlarının eşik değerlerin altında kalmak amacıyla kısımlara bölünemeyeceği vurgulanmaktadır. Kanun, açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale yöntemini esas almayı gerektirmektedir.
2024 yılı için belirlenen parasal limit, büyükşehir belediyeleri için 622.756,00 TL’dir. Kamu İhale Genel Tebliği’nde, bu limitlerin aşılması durumunda ihtiyaçların ihale yoluyla temin edilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Yapılan incelemelerde, 2024 yılında personele koruyucu gıda yardımı için 2.262.400,00 TL tutarında mal alımının doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği ve bu alımların kısımlara bölünerek yapıldığı tespit edilmiştir. Şirketin açıklamasında, koruyucu gıda yardımlarının farklı zamanlarda gelen talepler doğrultusunda alındığı belirtilse de, yapılan işlemlerin parasal sınırın altında kalacak şekilde kısımlara bölündüğü anlaşılmaktadır. Bu durum, Kamu İhale Kanunu’nun gerekliliklerine aykırılık teşkil etmektedir. Dolayısıyla, önceden planlama yapılarak ihale edilebilecek mal alımlarının, ilgili kanun çerçevesinde gerçekleştirilmesi önemlidir. |
BULGU: Açık İhale ile Yapılması Gereken İşlerin Doğrudan Temin Yöntemiyle Kısımlara Bölünerek Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından yapılan bazı mal alımlarının tek seferde ihale yoluyla temin edilmeyip, doğrudan temin yöntemiyle kısımlara bölünmek suretiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, Adana Ulaşım Organizasyon Turizm Ziraat Su ve Su Tesisleri Gıda ve Et Ürünleri 21
güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ayrıca, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerin kısımlara bölünemeyeceği, Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel alınması gerektiği belirtilmektedir.
Anılan Kanun’un “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapılacak alımlar için parasal sınırlar öngörülmüştür. 24.01.2024 tarih ve 32439 sayılı Resmi Gazete’mde yayımlanan Kamu İhale Tebliği’ne (Tebliğ No: 2024/1) göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limit, büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idareler için 622.756,00 TL’dir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “4734 Sayılı Kanun’un 22’nci Maddesinin (d) Bendi Gereğince İhtiyaçların Temini” başlıklı 22.5’inci maddesinin 22.5.1.1 nolu bendinde; bu bentte belirlenen parasal limitlere bağlı olarak yapılacak ihtiyaç teminlerinde, piyasada yapılan fiyat araştırması sonucunda öngörülen parasal limitin aşılacağının tespit edilmesi halinde, ihtiyacın Kanun’un ilgili hükümlerine göre ihale yoluyla temin edilmesi gerektiği düzenlemesi yapılmıştır.
Ayrıca, 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağına Kamu İhale Genel Tebliği’nde dikkat çekilmiştir.
Yapılan incelemede, 2024 yılında personele koruyucu gıda yardımı nedeniyle 2.262.400,00 TL tutarında malı doğrudan temin yöntemi kullanılarak ve 2024 yılı için 622.756,00 TL olarak belirlenen parasal sınırın altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Şirket cevabında personele dağıtılan koruyucu gıda yardımları Adana Büyükşehir Belediye Birimlerinin farklı zamanlarda ve farklı miktarlarda yazılı başvuruları üzerine talepleri olması nedeniyle belirli aralıklarla doğrudan temin ile alındığı ifade edilmiştir ancak 04.06.2024-06.04.2024 tarihleri arasında 1.679.024,00 TL tutarında koruyucu gıda yardımı alımı taleplerin farklı tarihleride geldiği için değil parasal sınırın altında kalacak şekilde kısımlara bölünemek için olduğu açıktır.
Sonuç olarak, önceden yapılacak planlama çerçevesinde ihale edilebilecek nitelikte olan mal alımlarına ilişkin iş ve işlemlerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilmesi gerekmektedir.