ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Döşemealtı Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından açık ihale yöntemiyle gerçekleştirilen taşıt kiralama işlemlerinde iş artışına gidilmediğini ve farklı müdürlüklerce aynı marka ve model taşıtların doğrudan teminle daha yüksek fiyatlarla kiralandığını ortaya koymuştur. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, ihale edilen hizmetlerde iş artışına izin vermekteyken, bu durumun göz ardı edilmesi, belediyenin maliyetlerini artırmıştır.

Denetimlerde, doğrudan teminle kiralanan taşıtların kira bedellerinin, açık ihale ile kiralanan benzer araçların bedellerinin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Örneğin, Fiat Egea model aracın açık ihale ile aylık kira bedeli 3.350 TL iken, çeşitli müdürlüklerce doğrudan teminle kiralanan benzer araçların kira bedelleri 4.450 TL ile 12.500 TL arasında değişmektedir. Bu durum, kaynakların verimli kullanılmadığını ve ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanmadığını göstermektedir.

Sonuç olarak, belediyenin açık ihale ile daha düşük maliyetle gerçekleştirebileceği taşıt kiralama işlemlerinde doğrudan temin yönteminin kullanılmaması, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine uygun bir yaklaşım olacaktır. Bu sayede, maliyetlerin düşürülmesi ve kaynakların etkin kullanımı sağlanabilir.

BULGU: Açık İhale Yöntemiyle Taşıt Kiralandıktan Sonra İş Artışına Gidilmeden, Doğrudan Teminle Daha Pahalıya Taşıt Kiralanması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Döşemealtı Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından açık ihale yöntemi ile taşıt kiralandığı, söz konusu hizmet işinde iş artışına gidilmediği ve farklı müdürlüklerce doğrudan teminle aynı marka-model taşıtın daha pahalıya kiralandığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen hizmet alımlarında ilk sözleşme bedelinin %20’sine kadar iş artışına gidilebileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemeler neticesinde, Belediye tarafından açık ihaleyle gerçekleştirilen taşıt kiralama işinde, önünde herhangi bir engel bulunmazken iş artışına gidilmediği; Belediye bünyesindeki çeşitli müdürlüklerce doğrudan teminle aynı marka-model taşıtların daha pahalıya kiralandığı ve bu suretle Belediyenin daha yüksek bir maliyete katlanmasına neden olunduğu tespit edilmiştir. Doğrudan temin yöntemi ile kiralanan taşıtlara ilişkin tablo aşağıda sunulmuştur.
Tablo 8:Doğrudan Teminle Alımı Yapılan Araçlar

Doğrudan Teminle Taşıt Kiralayan Müdürlük Taşıtın
Marka ve Modeli
Model Yılı Doğrudan Temin
Sözleşmesi Başlangıç Tarihi
Doğrudan Temin Sözleşmesi Bitiş Tarihi Doğrudan Temin Kira Bedeli (KDV Hariç) Aynı Marka ve Model Aracın Açık İhale İle Yapılan Alımdaki Kira Bedeli (KDV Hariç)
Ruhsat Denetim
Müdürlüğü
Fiat Egea 2020 27.01.2022 31.12.2022 179 TL (Günlük) 3.350 TL (Aylık)
Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Fiat Fiorino 2016 01.01.2022 31.08.2022 156 TL (Günlük) 2.114 TL
(Aylık)
Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Peugeot
Bipper
2016 01.01.2022 31.08.2022 156 TL (Günlük) 2.114 TL
(Aylık)
Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Fiat Fiorino 2016 01.01.2022 31.08.2022 266,66 TL
(Günlük)
2.114 TL
(Aylık)
Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Fiat Fiorino 2016 02.09.2022 31.12.2022 266,66 TL
(Günlük)
2.114 TL
(Aylık)
Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Peugeot
Bipper
2016 02.09.2022 31.12.2022 266,66 TL
(Günlük)
2.114 TL
(Aylık)
Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Fiat Fiorino 2016 02.09.2022 31.12.2022 266,66 TL
(Günlük)
2.114 TL
(Aylık)
Kırsal Hizmetler
Müdürlüğü
Fiat Egea 2017 03.01.2022 31.12.2022 4.450 TL (Aylık) 3.350 TL (Aylık)
Özel Kalem Müdürlüğü Renault
Megane
2017 01.01.2022 31.12.2022 5.950 TL (Aylık) 3.350 TL (Aylık)
Mali Hizmetler
Müdürlüğü
Renault
Megane
2017 17.01.2022 17.12.2022 6.250 TL (Aylık) 3.350 TL (Aylık)
Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü Fiat Egea 2021 01.01.2022 31.12.2022 7.000 TL (Aylık) 3.350 TL (Aylık)
İmar Müdürlüğü Fiat Egea 2021 01.01.2022 31.12.2022 5.250 TL 3.350 TL
(Aylık) (Aylık)
Hukuk İşleri Müdürlüğü Fiat Egea 2021 25.04.2022 25.12.2022 6.300 TL (Aylık) 3.350 TL (Aylık)
Park ve Bahçeler Müdürlüğü Renault
Megane
2020 01.07.2022 31.12.2022 12.500 TL (Aylık) 3.350 TL (Aylık)

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, İdarelerin ihtiyaçlarını uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiştir. Açık ihale yöntemi ile kiralanan taşıtlarla aynı marka model taşıtların doğrudan teminle daha pahalıya kiralanması sonucunda, 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen, ihtiyaçları uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine aykırı hareket edildiği açıktır.
Sonuç olarak, Belediye tarafından açık ihale usulüyle daha az maliyetle yaptırılacak işlerde doğrudan teminle alım yapılmaması ve 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen temel ilkeler çerçevesinde hareket edilmesi uygun olacaktır.