|
ÖZET: Acil olmayan ihtiyaçların avans ödemesi ile karşılandığına dair 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bulgulara yer verilmiştir. Denetim sonucunda, avans verilmesini gerektiren şartlar oluşmadığı halde çeşitli alımlar için avans ödemeleri yapıldığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 35’inci maddesi, avans ödemelerinin yalnızca belirli koşullarda ve ivedi ya da zorunlu giderler için yapılabileceğini belirtmektedir. Bu durum, avans ödemelerinin sürekli bir yöntem olmadığını vurgulamaktadır.
Ayrıca, avans ödemeleri için gerekli şartların sağlanması durumunda bile, ihtiyaçların ihale mevzuatına uygun olarak karşılanması ve avans mahsubunun zamanında yapılması gerekmektedir. Denetim sırasında, kırtasiye malzemesi ve oyuncak alımları gibi ivedi olmayan giderlerin avans ödemesi ile karşılandığı görülmüştür. İlgili idare, bu konudaki eksikliklerin giderileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, ön ödeme yönteminin kullanımı sırasında mevzuat hükümlerine tam uyum sağlanması önem arz etmektedir. Bu tür ödemelerin, ön mali kontrol ve diğer denetim süreçlerine tabi tutulmadan gerçekleştirilmesi, kamu hizmetlerinin aksamaması açısından riskler doğurmaktadır. |
BULGU: Acil Olmayan İhtiyaçların Avans Şeklinde Ödeme ile Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarede avans verilmesini gerektiren şartlar oluşmadığı halde alımlar için avans verilerek ödeme gerçekleştirildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ön Ödeme” başlıklı 35’inci maddesinin birinci fıkrasında; harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabileceği, verilecek avansın üst sınırlarının merkezî yönetim bütçe kanununda gösterileceği hükmü yer almaktadır.
Buna göre, avans şeklinde ödeme istisnai ve belli şartlarda kullanılması gereken bir ödeme yöntemi olup, sürekli bir ödeme yöntemi değildir. Giderin ilgili kanunlarda öngörülmüş olması, gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi ve zorunlu bir gider olması, ilgili bütçe tertibinde yeterli ödeneğin olması durumunda avans şeklinde ödeme gerçekleştirilebilir. Bir giderin ivedi ve zorunlu olarak değerlendirilebilmesi için ihtiyacın giderilmemesi durumunda kamu hizmetinin aksaması gerekmektedir. Bu ödeme yönteminin ivedi ve zorunlu olmayan giderler için de kullanılması harcamaların ön mali kontrol ve diğer kontrollere tabi tutulmadan yapılmasına sebep olacaktır.
Ayrıca, avans verilmesi için gerekli şartlar oluşmuş olsa bile, ihtiyacın idarenin tabi olduğu ihale mevzuatı hükümlerine göre karşılanması, gider gerçekleştirildiğinde süresi içerisinde avans mahsubunun yapılması ve alım yöntemine göre kanıtlayıcı evrakların düzenlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderlerden olmadığı halde, kırtasiye malzemesi ve oyuncak alımı, kağıt alımı vb. giderlerin avans şeklinde ödeme ile karşılandığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından söz konusu hususla ilgili gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, ön ödeme suretiyle yapılan işlemlerde ilgili mevzuat hükümlerine uyulması gerekmektedir.