|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, açılış yevmiyesinde bazı hesapların hem borç hem de alacak kaydı içerdiğini ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 535’inci maddesi, her faaliyet döneminin sonunda muhasebe yetkililerinin dönem sonu işlemlerini tamamlayarak yeni dönem için kesin mizan oluşturması gerektiğini belirtmektedir. Bu kesin mizanda yer alan borç ve alacak kalemleri, yeni dönem açılış kayıtları için esas teşkil etmelidir. Ayrıca, 536’ncı madde, mali yılın başında önceki dönem hesaplarının uygun şekilde kapatılmasını ve yeni dönem kayıtlarının düzenlenmesini öngörmektedir.
Ancak, 2021 yılı açılış kayıtları incelendiğinde, 102-Bankalar Hesabı, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı ve 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı gibi borç karakterli hesaplara alacak kaydı yapılırken, 333-Emanetler Hesabı gibi alacak karakterli hesaplara borç kaydı yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, açılış ve kapanış kayıtlarındaki borç ve alacak tutarlarının beklenenden fazla görünmesine yol açmaktadır. Kamu idaresi, açılış yevmiyesindeki hataların farklı harcama birimi kodlarından kaynaklandığını ve düzeltici çalışmaların başlatıldığını bildirmiştir. Sonuç olarak, yeni faaliyet döneminin başlangıcında aktif hesaplara borç, pasif hesaplara ise alacak kaydı yapılarak açılış bilançosunun doğru bir şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Açılış Yevmiyesinde Hem Borç Hem Alacak Kaydı İçeren Hesapların Bulunması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Yeni faaliyet dönemine ilişkin açılış yevmiyesinde bazı hesapların aynı anda hem borç hem de alacak kaydı içerdiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin dönem sonu işlemlerini açıklayan 535’inci maddesinde, her faaliyet döneminin sonunda muhasebe yetkililerinin dönem sonu işlemlerini yaparak yeni faaliyet döneminin açılış kaydına esas alınacak kesin mizanı çıkaracağı belirtilmiş, hazırlanan kesin mizanda borç ve alacak kalanı veren hesapların yeni faaliyet döneminin açılış kaydına esas teşkil edeceği ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin dönem başı işlemlerini açıklayan 536’ncı maddesinde ise, mali yılın başında muhasebe kayıtlarının açılmasını sağlamak üzere önceki faaliyet döneminin son yevmiyesinde borç kaydedilerek kapatılan hesaplara ilişkin tutarların alacak kaydı; alacak kaydedilerek kapatılan hesaplara ilişkin tutarların da borç kaydı yapılarak yeni faaliyet döneminin başlatılacağı düzenlenmiştir.
Mevzuat hükümlerine göre, önceki faaliyet dönemine ilişkin kesin mizanda borç ve alacak bakiyesi veren hesaplar sırasıyla alacak ve borç kaydı yapılmak suretiyle kapatılmalı, yeni faaliyet dönemine başlarken de 1 numaralı yevmiye ile aktif karakterli hesaplara borç, pasif karakterli hesaplara alacak kaydı yapılarak açılış bilançosu düzenlenmelidir.
Ancak 2021 yılı açılış kayıtlarının incelenmesi neticesinde, 102-Bankalar Hesabı, 140- Kişilerden Alacaklar Hesabı, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı gibi borç karakterli bazı hesaplara alacak; 333-Emanetler Hesabı gibi alacak karakterli bazı hesaplara borç kaydı yapıldığı görülmüştür.
Bu durum, açılış ve kapanış kayıtlarında hesap kodları itibarıyla yer alan borç ve alacak tutarlarının olması gerekenden daha fazla gözükmesine neden olmaktadır.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, açılış yevmiyesinde farklı harcama birimi kodlarına kayıt yapılması nedeniyle birim bazında hatalar gerçekleştiği belirtilmekte ve gerekli çalışmalara başlandığı ifade edilmektedir.
Sonuç olarak, yeni faaliyet döneminin ilk yevmiyesinde aktif karakterli hesaplara borç, pasif karakterli hesaplara alacak kaydı yapılmak suretiyle açılış bilançosunun düzenlenmesi sağlanmalıdır.