|
ÖZET: Adana Büyükşehir Belediyesi, Türkiye Jokey Kulübü’nden tahsil edilen eğlence vergilerinin Seyhan Belediyesi’ne aktarımında eksiklikler yaşamaktadır. 2006-2023 yılları arasında, Seyhan Belediyesi’ne aktarılması gereken toplam 103.058.917,59 TL tutarındaki eğlence vergisinin yalnızca 73.414.727,26 TL’si ödenmiş, bu da 29.644.190,34 TL’lik bir tahsilat eksikliği anlamına gelmektedir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’na göre, eğlence vergisinin %20’sinin yarışların yapıldığı yerin belediyesine, %30’unun diğer ilçe belediyelerine ve %50’sinin büyükşehir belediyesi tarafından gelir kaydedilmesi gerekmektedir.
Sayıştay denetim raporlarında bu durumun 2021 ve 2023 yıllarında da gündeme geldiği, ancak Adana Büyükşehir Belediyesi’nin Seyhan Belediyesi’ne olan borcunu tam olarak ödeyemediği belirtilmiştir. Kamu İdaresi, 2024 ve 2025 yıllarında Adana Büyükşehir Belediyesi’nden alınan eğlence vergisi payının toplamda 32.670.424,66 TL olduğunu ve kalan bakiyenin aktarılması için görüşmelerin sürdüğünü ifade etmiştir. Sonuç olarak, Seyhan Belediyesi’nin gelir kaybını önlemek amacıyla, Türkiye Jokey Kulübü’nden alınan eğlence vergisi paylarının zamanında aktarılması için İller Bankası’ndan talepte bulunulması gerekmektedir. Bu durum, ilgili mevzuat çerçevesinde büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasındaki mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Adana Büyükşehir Belediyesince Aktarılması Gereken Eğlence Vergisinin Takip ve Tahsilatının Sağlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Türkiye Jokey Kulübü (TJK) tarafından Adana Büyükşehir Belediyesine ödenen eğlence vergilerinden Seyhan Belediyesine gönderilmesi gereken payların eksik aktarıldığı, Belediyenin de söz konusu gelirlerin takip ve tahsiline ilişkin gerekli işlemleri yerine getirmediği görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir belediyesinin gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; 2464 sayılı Kanun’da yer alan oran ve esaslara göre büyükşehir belediyesince tahsil olunacak at yarışları dâhil müşterek bahislerden elde edilen eğlence vergisinin %20’sinin müşterek bahislere konu olan yarışların yapıldığı yerin belediyesine, %30’unun nüfuslarına göre dağıtılmak üzere diğer ilçe belediyelerine ayrılacağı, kalan %50’sinin ise büyükşehir belediyesi tarafından gelir kaydedileceği ifade edilmiştir.
Aynı maddenin son fıkrasında ise, büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyelerinin; tahsil ettikleri vergiler ve benzeri malî yükümlülüklerden birbirlerine ödemeleri gereken payları zamanında yatırmadıkları takdirde, ilgili belediyenin talebi üzerine söz konusu tutarın İller Bankası tarafından, yükümlü belediyenin genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek alacaklı belediyenin hesabına aktarılacağı ve bu tür bir gecikmeden kaynaklanacak faiz ve benzeri her türlü zararın tazmininden, ilgili belediye başkanı ve muhasebe yetkilisinin şahsen sorumlu olduğu belirtilmiş; bu fıkra hükmünün, ilçe belediyeleri hesabına yapılacak her türlü aktarmaları zamanında yapmayan büyükşehir belediye başkanı, bağlı kuruluş genel müdürleri ve saymanları hakkında da uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Anılan mevzuat hükmünden anlaşılacağı üzere, Adana Büyükşehir Belediyesince Türkiye Jokey Kulübünden tahsil edilen eğlence vergisi tutarlarının %20’sinin müşterek bahislere konu olan yarışların yapıldığı yerin belediyesi olan Seyhan Belediyesine aktarılması gerekmektedir.
Ancak yapılan incelemede; Türkiye Jokey Kulübünden alınan verilere göre, 2006-2023 yılları arasında Adana Büyükşehir Belediyesi tarafından Seyhan Belediyesine aktarılması gereken eğlence vergisi tutarının 103.058.917,59 TL olduğu, buna karşılık Adana Büyükşehir Belediyesi tarafından Seyhan Belediyesine mahsuplaşma da dahil olmak üzere toplam 73.414.727,26 TL aktarıldığı, tahsilatı gerçekleşmeyen eğlence vergisi tutarının ise 29.644.190,34 TL olduğu tespit edilmiştir. Aşağıdaki tabloda Türkiye Jokey Kulübü tarafından Adana Büyükşehir Belediyesine ödenen eğlence vergilerinden Seyhan Belediyesine aktarılması gereken paylar ile aktarılmayan paylar yıllar itibarıyla gösterilmektedir.
Tablo 8: 2006-2022 Yılları Adana BŞB Tarafından Aktarılmayan Eğlence Vergisi Payları
| Yıl | TJK Tarafından Adana BŞB’ne Yapılan Ödemeler | Seyhan Belediyesinin Payı (%20) | Seyhan Belediyesine Ödenen + Mahsuplaşılan Tutar | Seyhan Belediyesine Ödenmeyen (Faiz Hariç) |
| 2006 | 8.664.245,85 | 1.732.849,17 | 1.335.536,00 | |
| 2007 | 11.138.937,01 | 2.227.787,40 | 1.598.606,90 | |
| 2008 | 12.143.300,48 | 2.428.660,10 | 2.002.110,79 | |
| 2009 | 11.269.713,83 | 2.253.942,77 | 1.849.948,08 | |
| 2010 | 10.806.172,17 | 2.161.234,43 | 1.743.058,62 | |
| 2011 | 14.252.213,11 | 2.850.442,62 | 2.216.197,95 | |
| 2012 | 15.148.851,04 | 3.029.770,21 | 2.390.465,64 | |
| 2013 | 24.154.647,93 | 4.830.929,59 | 2.411.663,59 | |
| 2014 | 29.866.016,90 | 5.973.203,38 | 6.081.168,29 | |
| 2015 | 30.698.983,45 | 6.139.796,69 | 3.922.481,78 | |
| 2016 | 31.548.974,15 | 6.309.794,83 | 1.191.598,34 |
| 2017 | 26.288.156,82 | 5.257.631,36 | 4.365.609,61 | |
| 2018 | 30.040.679,98 | 6.008.136,00 | 6.564.701,00 | |
| 2019 | 37.081.542,24 | 7.416.308,45 | 7.419.363,32 | |
| 2020 | 29.208.223,29 | 5.841.644,66 | 3.244.818,51 | |
| 2021 | 48.292.905,66 | 9.658.581,13 | 1.741.653,00 | |
| 2022 | 75.062.772,03 | 15.012.554,41 | 13.760.474,32 | |
| 2023 | 69.628.251,99 | 13.925.650,40 | 2.719.891,39 | |
| 2024 | 0,00 | 0,00 | 6.855.480,13 | |
| TOPLAM | 515.294.587,93 | 103.058.917,59 | 73.414.727,26 | 29.644.190,34 |
Bulgu konusu hususun 2021 ve 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında yer aldığı, ancak Belediyenin Büyükşehir Belediyesinden alacağını tam olarak tahsil edemediği görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, Adana Büyükşehir Belediyesinden 2024 ve 2025 yıllarında Belediyeye aktarılan eğlence vergisi payının toplamda 32.670.424,66 TL olduğunu belirterek kalan bakiyenin aktarılması için görüşmelerin devam ettiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin gelir kaybına uğratılmaması için Türkiye Jokey Kulübü tarafından Adana Büyükşehir Belediyesine ödenen eğlence vergilerinden Seyhan Belediyesine aktarılmayan payların Adana Büyükşehir Belediyesinin genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek Seyhan Belediyesi’nin hesabına aktarılmasını teminen İller Bankasından talep edilmesi gerekmektedir.