BULGU: Adli Yargıda Kamu İdaresi Aleyhine Hükmolunan Paranın Tahsili İçin Hak Sahipleri Tarafından Doğrudan İcraya Gidilmesi Nedeniyle İlave Masraf Yapılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Adli yargı mahkemelerinde Üniversite aleyhine sonuçlanan davalarda mahkemelerce hükmolunan para ve yargılama masraflarının, hak sahipleri tarafından Üniversiteye doğrudan başvurularak tahsil edilmesi yerine, icra yoluna gidilerek tahsil edilmesi nedeniyle ilave masraf yapılmasına sebep olunduğu görülmektedir.
İcra takibi, borçlunun borcunu herhangi bir sebeple ifa etmemesi halinde alacaklının bu borcu Devlet gücü ile tahsil etmek üzere icra müdürlüğü nezdinde başlattığı takiptir. Mevcut uygulamaya göre, vatandaş Devletten alacağını Devlet zoruyla tahsil etmekte olduğu şeklinde bir görüntü ortaya çıkmaktadır.
Mevcut yasal durum nedeniyle; kamu idareleri aleyhine adli yargıda sonuçlanan davalarda hükmolunan ilama bağlı tutarların tahsili için hak sahiplerince öncelikle borçlu kamu idarelerine başvurulmamakta, ilam alınır alınmaz doğrudan icraya başvurulmakta ve kamu idareleri gereksiz yere icra masrafı ödemek durumunda bırakılmaktadır.
İlama bağlı bir alacağın ilgili kamu idaresine başvurulması durumunda tahsilinde her hangi bir sorun yaşanmayacağı aşikardır. Tüm kamu idareleri ödenek olmasa da ilama bağlı bu borçlarını ödemek zorundadırlar. Başvuruda bulunmasına rağmen alacağın tahsil edilememesi durumunda ancak icra yoluna gidilmelidir. Bu gibi durumlarda da icra masrafı, ilama dayalı borcunu zamanında ödemeyen kamu görevlilerine kusuruna göre rücu edilmesi gerekmektedir.
Vatandaşın kamu idarelerinden alacağını tahsil edebilmek için başka bir kamu idaresini aracı olarak kullanması kamu yönetiminin genel ilkeleriyle bağdaşmadığı gibi, bu uygulama nedeniyle kamunun gereksiz yere masraf yapmasına yol açılmakta ve ayrıca icra dairelerinin iş yükünün artmasına sebep olunmaktadır.
Amasya Üniversitesi tarafından son iki yılda (2022-2023 yıllarında) ödenen ilama bağlı borçlar ve icra masrafları aşağıdaki gibidir;
İdari yargıda toplam 16 adet dava sonuçlanmış ve Üniversite aleyhine toplam 96.092,55 TL hükmolunmuştur. Bu tutarın tahsili için doğrudan Üniversiteye başvurulmuş ve ilave bir masraf yapılmadan bu paralar hak sahibine ödenmiştir.
Adli yargıda toplam 10 adet dava sonuçlanmış ve Üniversite aleyhine toplam 170.061,30 TL hükmolunmuştur. Bu alacağın tahsili için icraya gidilmesi nedeniyle Üniversite ilave olarak toplam 229.583,89 TL icra masrafı ödemek zorunda kalmıştır.
İdari yargıda bu tür sorunların yaşanmaması için 2012 yılında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28 inci maddesinde değişiklik yapılarak, idari yargıda hükmolunan para ve yargılama giderlerinin tahsili için icra yoluna gidilmeden önce kamu idaresine başvuru zorunluluğu getirilmiştir.
2577 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin (2) numaralı fıkrası; “(6352/58) Konusu belli bir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her türlü davalarda hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderleri, davacının veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına, bu bildirim tarihinden itibaren, birinci fıkrada belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yatırılır. Birinci fıkrada belirtilen süreler içinde ödeme yapılmaması halinde, genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur.” şeklinde düzenlenmiştir. Aynı maddenin (1) numaralı fıkrasında da, idari yargı kararlarının idareye tebliğinden başlayarak 30 gün içerisinde yerine getirilmesinin zorunlu olduğu hükmü mevcuttur.
İdari yargı için getirilen bu hükümle hem gereksiz masrafın önüne geçilmiş hem de icra dairelerinin iş yükü hafifletilmiştir. Benzer yasal düzenlemenin adli yargı için de getirilmesinde herhangi bir engel bulunmadığı değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi tarafından da bulgumuzda belirtilen hususlara katılınmıştır.
Sonuç olarak, adli yargıda kamu idareleri aleyhine sonuçlanan davalarda hükmolunan ilama bağlı borçların, icraya gidilmeden hak sahipleri tarafından doğrudan ilgili kamu idarelerine başvurularak tahsili yoluna gidilmesi hususunda, idari yargıya benzer şekilde yasal bir düzenleme yapılmasına ihtiyaç bulunduğu değerlendirilmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, adli yargıda kamu idareleri aleyhine sonuçlanan davalarda hak sahipleri, mahkemelerce hükmolunan paraları doğrudan icra yoluyla tahsil etmekte, bu durum ise ilave masraflara yol açmaktadır. İdari yargıda benzer sorunların önlenmesi için 2012 yılında yasal düzenlemeler yapılmışken, adli yargıda da benzer bir düzenlemenin gerekliliği vurgulanmaktadır. Kamu idarelerinin, hükmolunan borçları doğrudan tahsil etmeleri için hak sahiplerinin öncelikle ilgili idarelere başvurması gerektiği belirtilmektedir. |