|
ÖZET: Aile cüzdanı alımlarının belediye muhasebe kayıtlarında nasıl takip edildiği, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında detaylı bir şekilde ele alınmıştır. İl Belediyesi Mal Müdürlüğü, aile cüzdanı bedellerini idarenin bütçesinden ödeyerek, bu cüzdanların satışından elde edilen gelirleri de belediye hesaplarına kaydetmektedir. Evlendirme Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, evlendirme memurlarının aile cüzdanı düzenleme görevini ve bu cüzdanların mal sandıklarından zimmetle alınması süreçlerini düzenlemektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, aile cüzdanları değerli kâğıtlar kapsamında değerlendirilmektedir ve yetkili memurlar, bu cüzdanları zimmetle alarak satıldıkça elde edilen gelirleri belirli süreler içinde ilgili muhasebe birimlerine yatırmakla yükümlüdür. Yapılan incelemeler, aile cüzdanlarının satın alınması ve satılması süreçlerinin belediyenin muhasebe kayıtlarıyla ilişkilendirilmemesi gerektiğini ortaya koymuştur. Belediye, aile cüzdanı satış bedellerinin Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planı’nda yer alan gelir ekonomik kodu ile kaydedildiğini belirtmiş, ancak denetim bulguları doğrultusunda muhasebe kayıtlarının düzeltileceğini ifade etmiştir. Bu bağlamda, aile cüzdanlarının alım ve satış işlemlerinin doğru bir şekilde yönetilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Aile Cüzdanı Alımlarının Belediye Muhasebe Kayıtlarında Takip Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Mal Müdürlüğünden alınan aile cüzdanı bedellerinin İdarenin bütçesinden ödenmesi ve bunların satışı sonucu tahsil edilen tutarların gelir kaydedilmesi suretiyle aile cüzdanı ile ilgili parasal işlemlerin Belediye hesaplarında takip edildiği görülmüştür.
07.11.1985 tarihli ve 18921 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 85/9747 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Evlendirme Yönetmeliği’nin “Evlendirme memurluğunun görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde; evlendirme memurlarına aile cüzdanı düzenleme görevi verilmiş olup belediye personeli arasından görevlendirilen evlendirme memurlarının belediye başkanına karşı sorumlu oldukları düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Aile cüzdanlarının mal sandıklarından alınması” başlıklı 54’üncü maddesinde; aile cüzdanlarının il ve ilçe mal sandıklarınca evlendirme memurlarına kredili olarak verileceği, bu cüzdanların zimmetle verilmesi ve bedelinin tahsili hususlarında Devlet Muhasebesi Muamelat ve Genel Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Bu hüküm ile hem muhasebe yönetmeliklerine atıf yapılmış hem de aile cüzdanlarının ilgili mal müdürlüğü veya defterdarlık muhasebe müdürlüğünce belediye tarafından görevlendirilecek yetkili memurlara zimmetle verilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
30.12.2006 tarihli ve 26392 (3. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Değerli kâğıtlara ilişkin işlemler” başlıklı 498’inci maddesine göre; değerli kâğıtlar kapsamında olan aile cüzdanları yetkili memurlara, satıldıkça bedeli teslim edilmek üzere zimmetle verilir. Aynı maddenin devamındaki hükme göre ise yetkili memurlar, muhasebe birimlerinden zimmetle aldıkları değerli kâğıtların satış hasılatını en çok on beş günde bir ve her halde mali yılın son iş gününde ilgili mal müdürlüğü veya defterdarlık muhasebe birimi veznesine veya banka hesabına yatırmak zorundadırlar.
Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; aile cüzdanlarının Belediyenin yetkili memurları tarafından mal müdürlüğünden zimmetle ve bedelsiz alınacağı, söz konusu cüzdanlar satıldıkça tahsil edilen tutarların mevzuatta belirlenen sürelerde ilgili mal müdürlüğüne yine yetkili memurlar tarafından yatırılması gerektiği anlaşıldığından Belediyenin aile cüzdanlarının satın alınması, satılması ve muhasebeleştirilmesi ile ilgili herhangi bir yükümlülüğü olmadığı değerlendirilmektedir
Yapılan inceleme sonucunda, aile cüzdanı bedellerinin İdarenin bütçesinden karşılandığı, cüzdanların ilgililere satışı yapıldıkça tahsil edilen tutarların Belediye bütçesine gelir kaydedildiği ve bunlara ilişkin işlemlerin Belediye muhasebe kayıtlarında izlendiği tespit edilmiştir.
Belediye tarafından gönderilen cevapta, söz konusu muhasebe kaydının Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında “Aile Cüzdanı Satış Bedeli” olarak gelir ekonomik kodu bulunmasından kaynaklandığı ancak bulgu konusu tespit doğrultusunda muhasebe kayıtlarının düzeltileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri doğrultusunda, değerli kâğıt niteliğini haiz aile cüzdanlarına ilişkin yetkili memur eliyle gerçekleşen teslim işlemlerinin zimmetle yapılması, cüzdanların alım ve satışına ilişkin işlemlerin İdarenin muhasebe kayıtları ile ilişkilendirilmemesi gerekmektedir.