| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, aile sağlığı merkezlerinde yapılan kira kesintilerinin vade uygulamalarında bir birlik sağlanamamıştır. Aile hekimlerine yönelik kira kesintileri, bazı il sağlık müdürlüklerinde Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak üç aylık, bazılarında ise bir aylık süreler içinde gerçekleştirilmiştir. Bu durum, uygulama birliğinin sağlanmasını engellemektedir. |
BULGU: Aile Hekimliği Kira Kesintilerinde Vade Konusunda Uygulama Birliğinin Olmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Aile sağlığı merkezlerinde yapılan kiralamalarda, aile sağlığı merkezi giderlerinden yapılan aile hekimliği kira kesintilerinin mevzuatta belirtilen sürelerden farklı vadelerde yapıldığı görülmüştür.
Mülkiyeti Hazineye ait /Hazine ile hisseli/ üst yapı Hazineye ait ya da zemini Hazineye ait olup, Sağlık Bakanlığına tahsisli olan yerler ile Sağlık Bakanlığınca kiralanmış ve kira bedelleri merkezi yönetim bütçesinden karşılanan hastane ve birinci basamak sağlık kurumlarındaki ticari amaçla kullanılması mümkün olan bölümlerinin (söz konusu taşınmazların Aile Hekimlerine kiralanması dahil olmak üzere) Sağlık Bakanlığı tarafından döner sermaye işletmeleri eliyle işlettirilmesine ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında 15.06.2011 tarihinde protokol imzalanmış, mezkur protokolün son geçerlilik süresi 15.06.2021 tarihinden 31.06.2031 tarihine 10 (on) yıl süreyle uzatılmıştır.
Protokolün “E.5258 sayılı Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Kanun Uyarınca Aile Hekimlerine Yapılacak Kiralamalar” başlığının (a) bendinde; “Aile hekimlerine yapılacak kiralama işlemlerinde, bu genelgenin D. Kiralama İhaleleri ve Kira Süresi başlığı altında yapılan açıklamalar da dikkate alınarak Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanacaktır.” denilmektedir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’in “Bedellerin ödenme şekli” başlıklı 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “İlk yıl için kira bedelinin dörtte biri ihalenin onaylanmasına ilişkin kararın müşteriye tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde peşin olarak, kalanı üçer aylık dönemler hâlinde üç eşit taksitle, müteakip yıllar kira bedelleri ise, üçer aylık dönemler hâlinde dört eşit taksitle ödenir. …” düzenlemesi yer almaktadır.
Yukarıda yer alan protokol ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; aile hekimlerine kiralanan hazine taşınmazlarının kiralama yetkisinin protokolle Hazine ve Maliye Bakanlığınca Sağlık Bakanlığına devredildiği, protokolde yer alan düzenlemelere göre aile hekimlerine yapılacak kiralama işlemlerinde yine protokolün “Kiralama İhaleleri ve Kira Süresi” başlığında belirtilen açıklamalarla birlikte Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Protokolün kiralama ihaleleri ve kira süresi başlığı altında kira ödemelerinin hangi sürelerde gerçekleşeceğine dair bir hüküm
bulunmamakta, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’in 13’üncü maddesinde ise bedellerin ödenmesinin ilk yıl için üç aylık döneme isabet eden tutarının peşin geri kalanın ise üç eşit taksitte ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan denetimlerde il sağlık müdürlüklerince oluşturulan aile sağlığı merkezleri kira ödemelerinin, Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliği’nin “Kiralama” başlıklı 27’nci maddesi gereğince aile hekimlerinin aile sağlığı merkezi gider ödemesinden kesinti yapılarak gerçekleştirildiği, ancak bu kesintilerin bazı il sağlık müdürlüklerinde Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerinde belirtilen üç aylık süre esas alınarak bazılarında ise bir aylık süre içerisinde kesildiği görülmüştür. Nitekim bu durum müdürlükler tarafından kira kesintilerine ilişkin yapılan işlemlerde vade konusunda uygulama birliğinin sağlanamamasına neden olmaktadır.
Bu itibarla, aile sağlığı merkezlerinde yapılan kiralamalarda, aile sağlığı merkezi giderlerinden yapılan kira kesintilerinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümleri esas alınarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.