|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, Türkiye Çevre Ajansı’nda görevli personele mali ve sosyal haklar kapsamında yapılan ödemelerin, belirlenen emsal kadrolara göre öngörülen tutarları aştığını ortaya koymuştur. 7261 sayılı kanun ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde, ajans personeline yapılacak ayni ve nakdi ödemelerin, emsal kadrolara ödenecek tutarları geçmemesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, ajans çalışanlarının, fazla mesai ve ilave tediye gibi ek ödemelerle, emsal kadrolara göre daha yüksek ücretler aldığı tespit edilmiştir.
Denetim bulgularına göre, ajans personeline yapılan ödemelerin, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 11’inci maddesi ile belirlenen sınırları aşması mevzuat açısından uygun değildir. Özellikle aile yardımı ve çocuk yardımı gibi ödemelerin emsal kadrolara yapılmadığı görülmüştür. İdare, yapılan ödemelerin kaynağını açıklamış olsa da, ajans personeline yapılan toplam ödemelerin, emsal kadrolara ödenecek tutarları aşması hukuki bir sorun teşkil etmektedir. Sonuç olarak, Türkiye Çevre Ajansı’nda istihdam edilen personele yönelik tüm mali ve sosyal hak ödemelerinin, mevzuatta belirlenen emsal kadrolara uygun şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu durum, hem hukuki uyumluluk hem de adalet açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Ajans Personeline Mali ve Sosyal Haklar Kapsamında Yapılan Ödemelerin Hatalı Şekilde Gerçekleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri
Türkiye Çevre Ajansında istihdam edilen personele mali ve sosyal haklar kapsamında yapılacak ayni ve nakdi ödemelerin toplamının, esas alınan emsali kadrolar için yapılması öngörülen ayni ve nakdi ödemelerin toplamından daha fazla olacak şekilde gerçekleştirildiği görülmüştür.
tarihli ve 31350 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7261 sayılı Türkiye Çevre Ajansının Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 6 ve 7’nci maddesi ile Ajansta, 22.05.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa tabi personel istihdam edileceği, Ajans Başkanına, yardımcılarına ve personeline mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdî ödemelerin bir aylık toplam net tutarının; 27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 11’inci maddesi uyarınca belirlenen emsali personele mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçmemek üzere Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makamca belirleneceği, Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri ve toplu iş sözleşmesinden doğan tüm hakların saklı tutulacağı hükümlerine yer verilmiştir.
tarih ve 4952 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nda ise Kanun’un 7’nci maddesi ile 375 Sayılı KHK’nın Ek 11’inci maddesi gereğince, emsali belirlenen işçi kadrolarında istihdam edilen personele mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılacak bütün ayni ve nakdî ödemelerin toplam tutarının, emsali olarak belirlenen Devlet memuruna ilgili mevzuatında kadrosuna bağlı olarak mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılması öngörülen ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçmemek üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanınca belirleneceği, Kararın ekli 1 sayılı cetvelinde ise Ajansta istihdam edilen personel için hangi kadro ve unvanların emsal gösterileceği belirlenmiştir.
Yukarıda yer verilen 4952 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 11’inci maddesi birlikte değerlendirildiğinde, Başkan için bakanlık genel müdürü, Başkan Yardımcısı için bakanlık merkez teşkilatında yer alan genel müdür yardımcısı, direktör için bakanlık merkez teşkilatında yer alan genel müdürlük daire başkanı, idari uzman için uzman, idari personel için memur, mühendis için mühendis, teknik uzman için uzman, avukat için avukat, destek personeli için hizmetli kadrolarının esas alındığı dolayısıyla Ajans personeline verilen mali ve sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdî ödemelerin bir aylık toplam net tutarının; bu emsal alınan kadrolara ödenen her türlü maaş, aylık, ücret, ek ücret, prim, zam, tazminat, ikramiye, fazla çalışma ücreti, kâr payı ve her ne ad altında olursa olsun yapılan diğer ödemeler ile sosyal hak ve yardımlar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdî ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçemeyeceği açıktır.
Yapılan incelemelerde, fazla mesai yapan personele 4857 sayılı İş Kanununa göre fazla mesai ücreti verildiği, 6772 sayılı Devlet ve Ona Bağlı Müesseselerde Çalışan İşçilere İlave Tediye Yapılması ve 6452 sayılı Kanunla 6212 Sayılı Kanunun 2’nci Maddesinin Kaldırılması Hakkında Kanun’a göre Ocak, Nisan, Haziran ve Aralık ayları için yarım aylık olmak üzere toplam 2 aylık istihkakları tutarının ilave tediye olarak ödendiği, ancak emsali kadroya verilen aile yardımı, çocuk yardımı, yabancı dil tazminatının ödenmediği görülmüştür.
Yukarıda bahsedildiği üzere, Ajansta istihdam edilen personele mali ve sosyal haklar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık net tutarının, emsali olarak belirlenen ilgili kadrolar için öngörülen mali ve sosyal haklar kapsamında yapılan ödemelerin bir aylık toplam net tutarını geçmesi mevzuat açısından mümkün olmamaktadır. Ancak, Ajans personeline İş Kanuna göre fazla mesai, ilave tediye gibi ekstra ödemelerin yapılması sonucu Ajans personeli, kendisine emsal olarak belirlenen kadrolar için öngörülen ödemelerden daha fazla tutarda ücret almaktadır.
Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine İdare tarafından; Ajansta, İş Kanunu’na tabi personel istihdam edildiği, 2023 tarih ve 157 sayılı Cumhurbaşkanı Kararında Ajans personeli için sürekli işçi kadrosu ihdas edildiği, bu kapsamda Ajans personeline kamu işçisi olduğu gerekçesiyle ilave tediye ödemesi yapıldığı, İş Kanunu’nun ilgili maddeleri kapsamında fazla çalışma ücreti ödendiği, Anayasa Mahkemesinin 2023 tarih ve 26 sayılı Kararına göre 7261 sayılı Kanun’un 7’nci maddesinde geçen “Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makamca belirlenir” ibaresinin iptal edildiği beyan edilmiştir.
Her ne kadar İdare cevabında yapılan ödemelerin kaynağı açıklanmış olsa da Ajansta istihdam edilen personele mali ve sosyal haklar kapsamında yapılan bütün ayni ve nakdi ödemelerin bir aylık toplam net tutarı, emsal olarak belirlenen kadrolar için öngörülen ödemeleri aşmasının mevzuat açısından uyarlılığı bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, Ajansta istihdam edilen personele yapılan her türlü ödemenin mevzuatta belirlenen emsal kadrolarda bulunan personele yapılan ödemelere uyumlu olarak yapılması gerekmektedir.