|
ÖZET: Ajans Yönetim Kurulu kararları, proje sözleşmelerinin feshi sürecinde kapsamın genişletilmesine olanak tanımaktadır. 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, fesih kararları artık cezai şartlar ve gecikme durumlarını da içermektedir. Kalkınma Ajansları Proje ve Faaliyet Destekleme Yönetmeliği’nin 40. maddesi, verilen desteklerin amacı dışında kullanılamayacağını ve bu durumda desteklerin geri alınacağını belirtmektedir. Ayrıca, sözleşmenin feshi durumunda, yapılan ödemeler ve sözleşmeden doğan masraflar yararlanıcıdan tahsil edilmektedir.
Sözleşmenin feshini gerektiren durumlar, İzleme ve Değerlendirme Personeli tarafından değerlendirilmektedir. Değerlendirme sonucunda, genel sekreterin önerisiyle Yönetim Kurulu’na sunulan fesih kararı, onaylandıktan sonra ilgili kuruluşa bildirilir. Ancak, yapılan ödemelerin geri alınması ve cezai şartların uygulanması konusunda Yönetim Kurulu’nun yetkisi sınırlıdır; bu işlemler Ajans Genel Sekreteri tarafından yürütülmelidir. Denetim raporlarında, Yönetim Kurulu kararlarının mevzuata uygun olmadığı ve cezai tazminat talep edilmediği durumlar tespit edilmiştir. Örneğin, 2022 yılı Kırsal Kalkınma Mali Destek Programı kapsamında bir projenin feshi sırasında, sözleşme şartları göz ardı edilerek cezai tazminat talep edilmemiştir. Sonuç olarak, Kalkınma Ajansı Yönetim Kurulu’nun fesih kararlarında, sözleşme şartlarının titizlikle uygulanması gerekmektedir. |
BULGU: Ajans Yönetim Kurulu Kararları İle Proje Sözleşme Fesih Kapsamının Genişletilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Kalkınma Ajansı
Kalkınma Ajansı Yönetim Kurulu kararları ile fesih kararının kapsamının genişletildiği, cezai şart ve gecikme konularının da fesih kapsamına dâhil edildiği görülmüştür.
Kalkınma Ajansları Proje ve Faaliyet Destekleme Yönetmeliği’nin “Desteğin tahsis amacı dışında kullanılamaması ve sorumluluk” başlıklı 40’ıncı maddesinde “Ajans tarafından verilen destekler, geçici dahi olsa amacı dışında kullanılamaz. Desteğin amacı dışında kullanıldığının tespiti durumunda, sağlanan desteğin sözleşme hükümlerine göre tahakkuk eden faizi ve cezai şartı ile birlikte derhal geri alınması için gerekli işlemler yapılır.” hükmü yer almaktadır.
Kalkınma Ajansları Destek Yönetim Kılavuzunun “2.1 Mali Destekler” bölümünün “Sözleşmenin Feshi” başlıklı kısmında yer alan hükümlere göre sözleşmenin feshi halinde, yapılan ödemeler ile sözleşmeden doğan masraflar ve sözleşmede öngörülen cezai şart yararlanıcıdan tahsil edilir. Sözleşmenin feshini gerektirebilecek durumlarda gerekli değerlendirme İzleme ve Değerlendirme Personeli tarafından gerçekleştirilir, değerlendirme sonucuna göre genel sekreter sözleşmenin feshi hususunu Yönetim Kuruluna sunar. Yönetim Kurulu onayından sonra ilgili kuruluşa fesih bildirimi yapılır, varsa sözleşme kapsamında yapılan ödemeler ile sözleşmeden doğan masraflar ve gerekmesi halinde sözleşmede öngörülen cezai şart yararlanıcıdan tahsil edilir. Görüleceği üzere sözleşmenin feshi halinde, sözleşme kapsamında yapılan ödemeler ile sözleşmeden doğan masraflar ve sözleşmede öngörülen cezai şart yararlanıcıdan tahsil edilecektir.
BEBKA Yönetim Kurulu tarafından alınan fesih kararlarında tazminat alınmaması ve sözleşme kapsamında olan işler için yapılan ödemelerin faizi ile geri alınmasına karar verildiği görülmektedir. Halbuki Kılavuz’da Yönetim Kuruluna verilen yetki/görev sadece fesihle ilgilidir. Yapılan ödemelerin geri alınması ve sözleşme kapsamında yapılan masraflar ve cezai şartların yerine getirilmesinde sözleşmede yer alan şartların yerine getirilmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında Yönetim Kurulu’nun sadece feshe karar verebileceği, ödemelerin geri alınması, yapılan masrafların ve cezai şartların Ajans Genel Sekreteri kararı ile yerine getirilmesi gerektiği hususunun mevzuata uygun bulunmadığı, zira Ajans mevzuatında farklı fesih gerekçeleri ve bu gerekçelere bağlı farklı hukuki sonuçların bulunduğu ifade edilmiştir. Cevapta ayrıca Yönetim Kurulunun, fesih hakkındaki görev ve yetkisini kullanırken, feshin hangi hükme ve gerekçeye dayanılarak verildiğini, buna bağlı olarak da feshe bağlı hangi sonuçların ortaya çıkacağını, Ajans tarafından hangi yaptırımların uygulanması gerektiğini de belirlemek yetkisine sahip olduğu belirtilmiştir. Bulguda bahsi geçen ödemelerin geri alınması ve sözleşme kapsamında yapılan masraflar ve cezai şartların yerine getirilmesinin kullanılabilecek bağımsız bir görev ve yetki değil, Yönetim Kurulu tarafından kullanılan fesih yetkisinin bir parçası ve sonucu olduğu iddiası da cevapta yer almaktadır. Hâlbuki bulguda da belirtildiği üzere yapılan ödemelerin, masrafların ve cezai şartın geri alınması/alınmaması konusunda Yönetim Kurulu’nun karar almasını dair yetki ve gereklilik mevzuatta bulunmamaktadır. Denetim yapılırken Yönetim Kurulu Kararı ile söz konusu Yönetmelik ve Kılavuz hükümlerine aykırı olarak ceza alınmadığına dair işlemlerle karşılaşılmıştır. Örneğin 2022 Yılı Kırsal Kalkınma Mali Destek Programı kapsamında yer alan bir projede, yararlanıcı kurum tarafından sözleşme süresi içerisinde tamamlanamamış olup Yönetim Kurulu tarafından “gönderilen erken uyarı raporlarına rağmen gerekçe gösterilmeksizin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, projenin uygulama imkanının kalmaması ve yararlanıcının fesih talebinde bulunmaması” gerekçeleri ile Ajans tarafından tek taraflı olarak feshedilmiş ve cezai herhangi bir tazminat talep edilmeksizin ödenen destek tutarının faiziyle birlikte tamamının tahsil edilmesi hususunda Genel Sekreterliğe yetki verilmesi kararı alınmıştır. Burada sözleşmede yer almasına ve şartları oluşmasına rağmen Yönetim Kurulu Kararına istinaden cezai tazminat alınmadığı görülmektedir.
Sonuç olarak, Kalkınma Ajansı Yönetim Kurulu fesih kararlarında, fesih kararının kapsamının genişletilmemesi, yapılan ödemelerin geri alınması ve sözleşme kapsamında yapılan masraflar ve cezai şartların uygulanması konusunda sözleşmede yer alan şartların yerine getirilmesi gerekmektedir.