|
ÖZET: İdarenin akaryakıt alımları sırasında ulusal marker kontrollerinin eksik yapıldığı tespit edilmiştir. 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’na göre, akaryakıta rafineri çıkışında veya gümrük girişinde ulusal marker eklenmesi zorunludur. Ancak yapılan denetimlerde, akaryakıtın depolara ikmal edilmesi sırasında bu kontrollerin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmediği görülmüştür. İdarenin akaryakıt tedarik süreçlerinde, ulusal marker uygunluk taahhüdü ile alınan ürünlerin analiz edilmediği ve sevk irsaliyelerinde gerekli raporların bulunmadığı belirlenmiştir.
Ayrıca, akaryakıtın teslimatı sırasında Emniyet Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Jandarma Genel Komutanlığı ekiplerinin hazır bulunmaması nedeniyle kontrollerin her seferinde yapılmadığı tespit edilmiştir. İdare, bu durumun düzeltilmesi için ilgili kurumlarla iletişime geçerek marker ölçümlerinin her teslimatta yapılmasını sağlamayı planlamaktadır. Sonuç olarak, akaryakıt alım şartnamelerine ulusal marker uygunluk testi yapılmadan teslim alınmaması gerektiğine dair hükümler eklenmesi ve kontrollerin yetkili kuruluşlar nezaretinde gerçekleştirilmesi önerilmektedir. |
BULGU: Akaryakıt Alımlarında Ulusal Akaryakıt Katkısı Kontrollerinin Eksik Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin akaryakıt temini kapsamında depolarına aldığı akaryakıta dair ulusal marker kontrollerini mevzuatında öngörülen usullere uygun olarak yapmadığı görülmüştür.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 2’nci maddesinde;
Ulusal marker: Akaryakıta rafineri çıkışında veya gümrük girişinde eklenecek katkıyı”,
Aynı Kanun’un “Ulusal Marker” başlıklı 18’inci maddesinde;
“Yurt içinde pazarlanacak akaryakıta veya akaryakıtla harmanlanan ürünlere rafineri çıkışında veya serbest dolaşıma girişinde rafinericilerce ve dağıtıcılarca Kurumun belirleyeceği şart ve özellikte ulusal marker eklenir. Biyoyakıt ilk üretim merkezleri ile tasfiye edilecek akaryakıt için ulusal marker ekleme noktaları Kurum tarafından belirlenir. Ulusal marker ekleme işlemleri Kurumca yetki verilen bağımsız gözetim firmalarının nezaretinde Kurumun belirleyeceği usul ve esaslara göre yapılır. Ulusal marker ekleme işlemlerinde meydana gelecek usulsüzlüklerden lisans sahibi ile bağımsız gözetim firmaları müştereken sorumludur.
Kurum, ulusal marker ve idarî ve teknolojik yöntemler ile bir denetim sistemini kurar. Valilikler, görevli elemanların başvurusu halinde denetim amaçlı alınacak numunelerin kullanıcı ve bayilerden alınmasını ve emniyetini sağlamakla yükümlüdür.
…” hükümlerine yer verilmiştir.
Öte yandan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Akaryakıt alımı ihalelerine ilişkin hususlar” başlıklı 61’inci maddesinde;
“61.1 İdareler tarafından akaryakıt ve madeni yağ alımı ihalelerinde, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve ilgili ikincil mevzuat esas alınarak ihale dokümanı hazırlanmalıdır.
Aşağıda yer alan hususlar konusunda ilgili mevzuatta bir değişiklik olması durumunda yeni hükümler esas alınarak ihale dokümanı düzenlenmelidir.” hükmü yer almaktadır.
15.10.2007 tarih ve 26671 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/25 sayılı Başbakanlık Genelgesi kapsamında ise düzenlenecek ihale şartnamelerine, satın alınacak akaryakıtın ulusal marker kontrolünün yapılması zorunluluğu eklenmesi, akaryakıt istasyonlarında araçlara yapılacak akaryakıt ikmalleri hariç olmak üzere akaryakıtın toplu olarak alıcı idarenin tank veya deposuna teslimi esnasında ulusal marker kontrolünün yaptırılmasının sağlanması ve tedarikçi firmalara ödeme yapılmadan önce saymanlıklarca ulusal marker kontrolünün yapıldığına dair belge aranılması yanında ulusal marker kontrolleri için Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığının merkez veya taşra teşkilatlarına başvurulması yükümlülükleri getirilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre akaryakıtın rafineri çıkışlarında veya gümrükten girişlerinde kaçakçılık uygulamalarının sonlandırılması amacıyla kamu kurumu ve kuruluşları tarafından yetkili kuruluşlara başvurarak akaryakıtın depolara ikmal edildiği sırada ulusal marker kontrollerinin yaptırılması gerekmektedir.
Öte yandan İdareye ait garajlarda 2.460.000 litre kapasiteye sahip toplamda 44 adet akaryakıt depolama tankı bulunmakta ve toplu taşıma hizmetlerini sağlayan otobüslerin akaryakıt ihtiyaçları bu alanlardan temin edilmektedir.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemede; yükleniciden tedarik edilen akaryakıtın ulusal marker uygunluk taahhüdü ile alındığı ancak konuyla ilgili bir analiz yapılmadığı ve sevk irsaliyelerinde buna ilişkin düzenlenen bir raporun da bulunmadığı görülmüş olup akaryakıt ikmallerinin büyük çoğunluğunda Emniyet Genel Müdürlüğü, Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı ekiplerinin akaryakıtın depolara dökülmesi sırasında hazır bulunmaması nedeniyle ulusal marker kontrollerinin her dökme işleminde değil belirli aralıklarla yapıldığı tespit edilmiştir.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ve marker ölçümlerinin her teslimde yapılması maksadıyla ilgili kurumlara başvuruların yapıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, akaryakıt alım şartnamelerine akaryakıtın ulusal marker uygunluk testi yapılmadan teslim alınmaması yönünde hükümler konulması ve akaryakıtın teslimi sırasında
yetkili kuruluşlar nezaretinde ulusal marker kontrollerini yaptırarak temin etmesi gerektiği değerlendirilmektedir.