|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Hafik Belediyesi’nin hizmet araçları için akaryakıt alımlarının ihalesiz yapıldığını ortaya koymuştur. Kamu İhale Kanunu’nun 4734 sayılı maddesi gereğince, yerel yönetimlerin mal ve hizmet alımları ihale süreçlerine tabidir. Bu bağlamda, akaryakıt alımları da ihale edilmesi gereken işlemler arasında yer almaktadır. Fiyat farkı ödemeleri ise, ilgili kanun çerçevesinde belirlenen esaslara uygun olarak gerçekleştirilmelidir.
Yapılan incelemeler, 2024 yılı için ihtiyaç duyulan akaryakıtın doğrudan temin yöntemiyle, pompa satış fiyatları üzerinden belirli bir iskonto ile alındığını göstermektedir. Ancak, bu durum 4734 sayılı Kanun’a aykırıdır. Kamu idaresi, 01.01.2025 tarihinden itibaren akaryakıt alımlarının Devlet Malzeme Ofisi (DMO) aracılığıyla yapılacağını belirtmiş olsa da, ihale gerektiren bir ihtiyacın ihalesiz karşılanması hukuki bir sorun teşkil etmektedir. Sonuç olarak, akaryakıt temininde, Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen ihale usullerinin uygulanması zorunludur. Alternatif olarak, ihtiyaçların DMO üzerinden karşılanması da mümkündür. Bu durum, yasal çerçeveye uygun bir yaklaşım sunmaktadır. |
BULGU: Akaryakıt Alımlarının İhalesiz Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Hafik Belediyesine ait hizmet araçları için akaryakıt gereksinimlerinin ihale yapılmaksızın karşılandığı görülmüştür.
Mahalli idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olup, akaryakıt alımları da bu kapsamdadır. Aynı şekilde; akaryakıt alımlarında fiyat farkı ödemelerine ilişkin düzenlemeler de, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’da belirtilmiştir. Buna göre kamu idarelerince akaryakıt gereksinimlerinin temininde 4734 sayılı Kanuna göre ihale yapılmalı, fiyat farkı ödemeleri de belirtilen Esaslar’a göre gerçekleştirilmelidir.
Diğer taraftan; 4734 sayılı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (e) bendinde; Devlet Malzeme Ofisi Ana Statüsünde yer alan mal ve hizmetler için Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğünden yapılacak alımların istisna kapsamında olduğu belirtilmiştir. Bu kapsamda; Devlet Malzeme Ofisi kanalıyla yapılan akaryakıt alımlarına belirli oranlarda iskonto uygulanmaktadır.
Belediyenin akaryakıt alımlarına ilişkin işlemlerin incelenmesinden; 2024 yılı ihtiyacı için gereksinim duyulan akaryakıtın ihale yapılmaksızın pompa satış fiyatları üzerinden belirli oranda iskonto uygulanarak doğrudan temin suretiyle gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Yıl içerisinde çeşitli tarihlerde kesilen faturalara binaen, fatura edildiği tarihteki pompa satış fiyatları baz alınarak ödeme gerçekleştirilmektedir. Söz konusu ihtiyacın ihalesiz gerçekleştirilmesi 4734 sayılı Kanun’a uygun düşmemektedir.
Kamu İdaresi cevabında; her ne kadar 01.01.2025 tarihi itibarıyla akaryakıt alımlarının DMO kanalıyla gerçekleştirilmeye başlandığı belirtilmişse de, ihale yapılması gereken bir ihtiyaç ihalesiz gerçekleştirilmiştir.
İhtiyaç duyulan akaryakıtın temin edilmesinde, 4734 sayılı Kanun’da belirtilen ihale usülleri uygulanmalıdır. Alternatif olarak, ihtiyacın Devlet Malzeme Ofisi aracılığıyla karşılanması da mümkündür.