|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi Kamu İdaresi tarafından satın alınan akaryakıtların muhasebeleştirilmesinde önemli bir usulsüzlük tespit etmiştir. Alınan akaryakıtların, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmeden doğrudan 630 Giderler Hesabına kaydedildiği belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Taşınır Mal Yönetmeliği’nde, bu tür malzemelerin uygun şekilde kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, akaryakıt alımlarına ilişkin varlık işlem fişinin düzenlenmediği anlaşılmıştır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, taşınırların giriş ve çıkış işlemlerinin yanı sıra değer artışlarının kaydedilmesi için varlık işlem fişi düzenlenmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, bu kurallara uyulmadan akaryakıt alımları doğrudan giderleştirilmiş, bu da 630 Giderler Hesabının gereğinden fazla, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının ise gereğinden az görünmesine sebep olmuştur. Kamu İdaresi, Fen İşleri Müdürlüğü tarafından alınan akaryakıtın doğru şekilde kaydedildiğini savunsa da, İtfaiye Müdürlüğü deposuna alınan akaryakıtların durumu bu iddiayı çürütmektedir. Sonuç olarak, taşınır niteliğindeki mallar için varlık işlem fişinin düzenlenmesi ve ilgili hesaplara kaydedilmesi gereklidir. Bu uygulamaların eksikliği, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemekte ve kamu kaynaklarının yönetiminde sorunlar yaratmaktadır. |
BULGU: Akaryakıt Deposuna Alınan Akaryakıtın İlk Madde ve Malzeme Hesabına Kaydedilmeden Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından 2024 yılı içerisinde satın alınan ilk madde ve malzeme niteliğindeki akaryakıt alımları için varlık işlem fişi düzenlenmediği ve söz konusu malzemelerin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmeksizin 630 Giderler Hesabına kaydedilerek muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 114’üncü maddesinde, stoklar hakkında, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine göre işlem yapılacağı belirtilmiş olup bu yönetmelik daha sonra 10.10.2024 tarihli ve 32688 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği ile ilga edilerek yeni Yönetmelik yayımlanmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının Niteliği” başlıklı 115’inci maddesinde; bu hesabın kurumlarca kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzemelerin izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın İşleyişi” başlıklı 116’ncı maddesinde ise satın alınan veya üretilen ilk madde ve malzemeler bir taraftan maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Belge ve Cetveller” başlıklı 10’uncu maddesinde ise; Varlık İşlem Fişinin tanımı yapılmış ve varlık işlem fişinin hangi hallerde düzenlenmeyeceğine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte incelendiğinde, ilgili mevzuatı çerçevesinde kabul edilerek teslim alınan taşınırların girişleri ile taşınırların çıkış ve ambarlar arasında devir işlemlerinde, dayanıklı taşınırların niteliklerini değiştiren esaslı onarım ve ilaveler sonucu değer artışlarında varlık işlem fişi düzenlenmesinin esas olduğu belirtildikten sonra, hangi hallerde düzenlenmeyeceği sayma yoluyla açıkça belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; depolara konulan akaryakıt alımlarının 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmeksizin doğrudan 630 Giderler Hesabı kullanılmak suretiyle muhasebeleştirildiği, ayrıca Taşınır Mal Yönetmeliği kapsamında sayılan istisnalar arasında belirtilmediği halde söz konusu akaryakıt alımları için varlık işlem fişinin düzenlenmediği tespit edilmiştir. Bu durum 630 Giderler Hesabının olması gerekenden fazla ve 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının olması gerekenden daha düşük görünmesine yol açmakta ve dolayısıyla Bilançonun hatalı sonuç göstermesine neden olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, Fen İşleri Müdürlüğü tarafından alınan akaryakıtın büyük tankerlerle temin edilip iş makinelerinde kullanıldığı, bu nedenle varlık işlem fişi ile 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedildiği ve doğrudan giderleştirilmediği ifade edilmiştir. Her ne kadar Fen İşleri Müdürlüğü tarafından alınan akaryakıtın doğrudan giderleştirilmediği ifade edilmişse de bulguda yer alan tespit İtfaiye Müdürlüğü deposuna alınan akaryakıtla ilgili olduğu görülmüş olup bu alımlar doğrudan giderleştirilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından taşınır niteliğindeki mallar için varlık işlem fişi düzenlenmesi ve İlk Madde ve Malzeme Hesabı ile yukarıda sayılan hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir.