|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin akaryakıt takibinde yaşanan sorunları ortaya koymaktadır. Kamu İdaresi tarafından işletilen akaryakıt istasyonlarında kullanılan otomasyon sisteminin etkin çalışmadığı ve yakıt takibinin sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilemediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu kaynaklarının etkin ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesini zorunlu kılmakta, iç kontrol sisteminin de bu süreçte önemli bir rol oynaması gerektiğini vurgulamaktadır.
İncelemeler sonucunda, her araç için yakıt kartı bulunsa da, bu kartların plaka bilgileri manuel olarak girildiğinden, farklı araçların yakıt alımını engelleyen bir sistemin bulunmadığı görülmüştür. Ayrıca, bazı araçların ilçe sınırları dışında bulundukları zamanlarda akaryakıt alımına dair kayıtlar tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, araçların kilometre bilgileri arasında tutarsızlıklar olduğu ve yakıt koruma önlemlerinin eksik olduğu belirlenmiştir. Kamu İdaresi, her araca özgü yakıt kartlarının bulunduğunu ve sistemin 2025 yılı itibarıyla yenileneceğini belirtmiştir. Ancak, mevcut sistemde araç ve kart arasında otomatik bir veri eşleştirme kontrolü yapılmadığı için sistemsel açıklar devam etmektedir. Dolayısıyla, etkin bir yakıt takip sistemi oluşturulması için bu açıkların giderilmesi ve tam otomasyona geçilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Akaryakıt Takibinin Etkin Şekilde Yapılamaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından tasarrufundaki araçlara yakıt temini için kurulmuş olan istasyonlarda kullanılan akaryakıt otomasyon sisteminin etkin işlemediği ve akaryakıt takibinin sağlıklı bir şekilde yapılamadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesinde her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “İç kontrol” başlıklı 55’inci maddesi uyarınca ise iç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçler olarak ifade edilmiştir. Bu doğrultuda iç kontrol sistemi ile mali iş ve işlemlerin kontrol sürecinden geçirilerek karşılaşılabilecek risklerin en aza indirilmesi amaçlanmaktadır.
Yapılan incelemede, resmi ve kiralık araçların akaryakıt ikmallerinin idare bünyesinde oluşturulan akaryakıt istasyonlarından yapıldığı, her araç için yakıt kartı bulunduğu ancak karta tanımlı plaka bilgisinin manuel girilmesi suretiyle farklı araçların yakıt alımını engelleyecek sistemin kurulmadığı, nitekim Arvento sisteminden alınan kayıtlar ile Plaka Tanıma Sistemi (PTS) kayıtlarının kullanılması suretiyle yapılan çapraz kontrollerin akaryakıt listeleri ile karşılaştırılması sonucunda bazı araçlara ilçe sınırları dışında bulundukları vakitlerde akaryakıt verildiğine dair kayıtların bulunduğu, oysa bu durumun fiilen imkansız olduğu, bazı araçların fiili kilometre bilgisi ile sisteme kayıtlı kilometre bilgisi arasında tutarsızlık olduğu ve bu durumun kilometreye dayalı analiz ve raporlama yapılmasını engellediği, ayrıca bazı araçların depolarında yakıt koruma önlemi bulunmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında her araca özgü yakıt kartı bulunduğu ve bu kartların araç plaka bilgisi ile eşleştirildiği bu sayede farklı araç tarafından bir başka araca ait kartın kullanımının mümkün olmadığı böylelikle suistimallerin önüne geçildiği, 2025 yılı itibarıyla mevcut sistemin yenilenerek gelişmiş otomasyon sistemine geçildiği böylece araç bazında yakıt ikmallerinin düzenli kayıt altına alındığı, raporlama ve denetim süreçlerinin sağlıklı bir şekilde yürütüldüğü, araç kilometre verisinin sisteme hatalı girilmesi durumunda tespitin hızlıca yapılıp gerekli düzeltmelerin yapıldığı, gelişen teknoloji sistemlerine bağlı olarak sistem iyileştirme çalışmalarına devam edildiği ve periyodik olarak denetim mekanizmalarının kontrolünün sağlandığı ayrıca akaryakıt sisteminin teknik ve idari olarak etkin işlediği ifade edilmiştir.
Bulgu konusu yapılan hususa ilişkin her ne kadar Kamu İdaresi tarafından yakıt kartlarının araca özgü olduğu ve plaka bilgisi ile eşleştirildiği belirtilse de akaryakıt sistemi ile yakıt ikmali yapılacak araç arasında sistemsel entegrasyon kurulmadığından bir başka ifade ile kart ile araç veri eşleştirme kontrolü otomatik yapılamadığından sistemsel açık devam etmektedir. Bununla birlikte Arvento sisteminden alınan kayıtlar ile Plaka Tanıma Sistemi (PTS) kayıtları kullanılarak yapılan çapraz kontrollerin akaryakıt listeleri ile karşılaştırılması sonucunda bazı araçlara ilçe sınırları dışında bulundukları vakitlerde akaryakıt verildiğine dair kayıtların bulunması da sistemsel açıklığın bir diğer göstergesidir.
Kamu İdaresi tarafından etkin bir yakıt takip sisteminin kurulması için sistemdeki açıklığın giderilmesi ve tam otomasyon sistemine geçilmesi gerekmektedir.