|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerde akreditif karşılığı açılan kredilerin mahsup işlemlerinin gerçekleştirilmediğini ve bu kredilerle satın alınan cihazların varlık hesaplarına kaydedilmediğini ortaya koymuştur. Dış destekli projeler kapsamında edinilen cihazların alım işlemleri tamamlanmasına rağmen, gerekli belgelerin tamamlanmaması ve muayene kabul süreçlerinin ihmal edilmesi nedeniyle bu durum yaşanmaktadır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Taşınır Mal Yönetmeliği’ne göre, akreditif karşılığı açılan kredilerin mahsup işlemleri ve taşınır işlem fişlerinin düzenlenmesi gerekmektedir.
Yapılan denetimlerde, üniversitelerde yürütülen projeler için akreditif karşılığı açılan kredilerle satın alınan tesis niteliğindeki cihazların kredi mahsup işlemlerinin henüz tamamlanmadığı belirlenmiştir. Bu durum, 2021 yılı mali tablolarında 164 Akreditifler Hesabı’nda 170.335.108,90 TL tutarında bir fazlalığa ve 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı’nda aynı tutarda bir eksikliğe yol açmıştır. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, kamu idareleri taşınırların yönetiminden sorumlu olup, bu süreçlerin mevzuata uygun ve verimli bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir. |
BULGU: Akreditif Karşılığı Açtırılan Kredilerin Mahsup İşlemlerinin Yapılmaması ve Akreditifle Satın Alınan Cihazların Varlık Olarak Kayıtlara Alınmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Dış destekle yürütülen projeler kapsamında akreditif karşılığı açtırılan kredilerin konusu cihazların satın alma işlemleri tamamlandığı halde mahsup işlemlerinin yapılmadığı ve alıma konu cihazların varlık hesaplarına dâhil edilmediği tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 164 Akreditifler Hesabının mahsubuna ilişkin hükümler ihtiva eden 108’inci maddesinde;
“1)Akreditif karşılığı açtırılan kredilerden yapılan mahsuplar bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabı veya varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.
2) Akreditif karşılığı ulusal para cinsinden açtırılan kredilerden nakden yapılan iadeler bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.
3) Akreditif karşılığı döviz cinsinden açtırılan kredilerden nakden yapılan iadeler akreditifin açıldığı tarihteki kur üzerinden bu hesaba, akreditifin açıldığı tarihteki kur ile iade alındığı tarihteki kur arasında olumlu fark varsa tutarı 600-Gelirler Hesabına alacak, akreditifin iade alındığı tarihteki kur üzerinden 105-Döviz Hesabına, akreditifin açıldığı tarihteki kur ile iade alındığı tarihteki kur arasında olumsuz fark varsa tutarı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.”
Denilmektedir.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin (TMY) 10’uncu maddesinin beşinci fıkrasının (d) bendinde; muayene ve kabul işlemleri hemen yapılamayan taşınırların teslim alınmasına ilişkin Taşınır Geçici Alındısı düzenleneceği, kabul işlemleri tamamlandıktan sonra Taşınır İşlem Fişi düzenlenerek bu fişin tarih ve numarasının geçici alındının dosyasında saklanan ikinci nüshasının üzerine kaydedileceği hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin gereği olarak, Üniversitede görevli proje yürütücüleri tarafından talep edilip satın alınarak teslimi gerçekleşen cihazlara ait akreditif karşılığı açtırılan kredilerin mahsupları için belgelerinin tamamlanıp muayene ve kabul işlemlerinin yapılması ve taşınır işlem fişi (veya geçici taşınır işlem fişi) düzenlenip ilgili varlık hesaplarına alınması, kredilerden varsa arta kalan tutarların iadesi ve döviz değerleme işlemlerinin yapılması gerekmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Mal yönetiminde etkililik ve sorumluluk” başlıklı 48’inci maddesinde; kamu idarelerinin taşınırların yönetimi, kaydı, muhafazası ve kullanımından sorumlu oldukları, malların edinilme ve yönetim işlemlerinin mevzuatında öngörülen kurallar dâhilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılacağı ifade edilmiştir.
Üniversitede yürütülen projeler kapsamında akreditif karşılığı açtırılan krediler ile satın alınan 10 projeye ait tesis niteliğindeki cihazların kredi mahsup işlemleri halen yapılmamış olup 2021 Yılı Mali Tablolarından olan Bilançoda 164 Akreditifler Hesabında Toplam 170.335.108,90 TL tutarında fazlalığa, satın alınan cihazların maliyet bedeli olan aynı tutarda 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabında eksikliğe sebebiyet verilmiştir.