| ÖZET: Şirketin 120 Alıcılar Hesabının yıl içinde alacak bakiyesi vermesi, ilk kayıtların hesabın borcuna yapılması gereği ve aktif karakterli hesaplardan açılan borç tarafına yapılan kayıtlar nedeniyle bu durumun doğru olmadığını göstermektedir. 1 sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Tebğinin “Düzenlemenin Kapsamı” başlıklı dördüncü kısmı ve “Tekdüzen Hesap Çerçevesi Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı beşinci bölümünde 120 Alıcılar Hesabının işletmenin faaliyet konusunu oluşturan senetsiz mal ve hizmet satışlarından kaynaklandığı belirtilmiştir. Bu durumun doğru olması halinde, hesabın alacak tarafına kayıt yapılması gerekecektir. |
BULGU: Aktif Karakterli Hesabın Yıl İçerisinde Alacak Kalanı Vermesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin, birleştirilmiş veriler defterine yapılan kayıtlarda 120 Alıcılar Hesabının yıl içinde alacak bakiyesi verdiği görülmüştür.
1 sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliğinin, “Düzenlemenin Kapsamı” başlıklı dördüncü kısmında; bilanço esasına göre defter tutan gerçek ve tüzel kişilerin düzenlemede yer alan usul ve esaslara uyması gerektiği, teşebbüs ve işletmelerin kamu idare ve müesseselerine ait olmasının da bu zorunluluğu değiştirmeyeceği belirtilmiştir.
Sözü edilen Uygulama Tebliğinin “Tekdüzen Hesap Çerçevesi Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı beşinci bölümünde 120 Alıcılar Hesabının işletmenin faaliyet konusunu oluşturan senetsiz mal ve hizmet satışlarından kaynaklandığı ve senetsiz alacağın tahsili halinde hesaba alacak kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bilançonun aktif kısmında yer alan, açılış kaydı borç tarafına yapılan ve borç kalanı vermesi beklenen hesaplara aktif karakterli hesap denilmektedir. Aktif hesaplar “varlık hesapları” olarak da adlandırılmakta ve bu hesaplarda artış olduğunda hesabın borç tarafına, azalış olduğunda hesabın alacak tarafına kayıt yapılmaktadır. Aktif karakterli hesaplara ilk kayıtların hesabın borcuna yapılması sebebiyle borç bakiyesi vermesi ya da bakiye vermemesi gerekmektedir.
Şirketin, muhasebe işlemlerinin incelenmesi sonucunda, yıl içinde ana faaliyeti konusu ile ilgili olarak elde ettiği otobüs biniş ücretlerinin, gelirin tahakkuku ile aracı şirket tarafından banka hesabına aktarılmasına kadar geçen sürede 120 No’lu hesabın alacağında izlendiği ve bu durumun yıl içinde aktif karakterli alıcılar hesabının alacak bakiyesi vermesine sebep olduğu tespit edilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, aktif karakterli 120 Alıcılar Hesabının, alacak değil borç bakiye vermesi ya da bakiye vermemesi gerekmektedir.