|
ÖZET: Bakanlık bünyesinde alacakların takibi için herhangi bir birim atanmadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 60. maddesi, idare gelirlerinin tahakkuk ettirilmesi ve alacakların takip ve tahsil işlemlerinin yürütülmesini ilgili birimlerin görevleri arasında saymaktadır. Ayrıca, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca Strateji Geliştirme Başkanlığı’nın bu görevleri yerine getirmesi gerektiği belirtilmiştir.
Kamu idaresinin açıklamalarına göre, Bakanlık genel bütçesine kaydedilen idare gelirleri, Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından yazılım aracılığıyla takip edilmekte ve tahsil edilmektedir. Ancak, diğer harcama birimleri tarafından tahakkuk ettirilen gelirlerin genel bütçeye kaydedilmediği ifade edilmiştir. Strateji Geliştirme Başkanlığı’nın görev tanımı, tüm idare gelirlerini kapsamakta olsa da, mevcut uygulama sadece belirli nitelikteki alacakları kapsamaktadır. Döner Sermaye İşletmesi’ne ait gelirlerin takibi ise işletmenin sorumluluğundadır. Ancak, bu gelirlerin genel bütçeye aktarılacak payları bulunduğundan, Strateji Geliştirme Başkanlığı’nın bu alacakların takibinden de sorumlu olması gerektiği açıktır. Sonuç olarak, Bakanlık bünyesinde alacakların takibi için bir birim oluşturulması gerekmektedir. |
BULGU: Alacakların Takibi Konusunda Bakanlık Bünyesinde Herhangi Bir Birim Görevlendirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlığa ait alacakların takibi konusunda yetkili ve görevli bir birim bulunmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin (e) bendinde; ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek ilgili birimin görevleri arasında sayılmıştır.
Öte yandan 10.07.2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı”nı düzenleyen bölümün “Strateji Geliştirme Başkanlığı” başlıklı 488’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 22/12/2005 tarihli ve 5436 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 15 inci maddesi, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve diğer mevzuatla strateji geliştirme ve malî hizmetler birimlerine verilen görevleri yapmak ilgili birimin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
Yukarıda yer verilen hükümlerden de anlaşılacağı üzere ilgili mevzuat uyarınca doğan alacakların takibinin; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin atıf maddesi gereği Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrolü Kanununun 60’ıncı maddesinin (e) bendi düzenlemesince; Bakanlık genel bütçesine irat kaydedilen idare geliri niteliğinde olan kişi alacakları ile evrensel posta ve evrensel hizmet katkı payı alacaklarının Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından yazılım aracılığıyla takip ve tahsil edildiği, bakanlık diğer harcama birimleri tarafından tahakkuk ettirilerek takip ve tahsili gerçekleştirilen gelirlerin ise Bakanlık genel bütçesine irat kaydedilen idare geliri niteliğinde olmadığı, Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi bütçesine irat kaydedilen gelirlerin ise genel bütçe dışı gelirler olduğu ve merkezi bütçeye kayıtlanan idare gelirlerinin tahakkuk, takip ve tahsili işlemlerinin eksiksiz olarak ve bilgisayar yazılımı ortamında Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından yerine getirildiği ifade edilmiştir.
5018 sayılı Kanun’un 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde ifade edilen görev tanımı, nitelik ayrımına tabi tutulmamış olup idarenin tüm gelirlerine ilişkin iş ve işlemleri içermektedir.
İdare gelirlerinin tahakkuk, takip ve tahsili işlemlerinin eksiksiz olarak bilgisayar yazılımı ortamında Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından yerine getirildiği ifade edilmiş olsa da bahsi geçen takip ve tahsil süreci; yalnızca idarenin belirli nitelikteki iş ve işlemlerinden kaynaklanan alacakları kapsamaktadır.
Döner Sermaye İşletmesine ait gelirlerin takip ve tahsilinin işletmenin kendi sorumluluğunda olduğu ifade edilmiş olmakla beraber 1 sayılı CB kararnamesinin “Döner Sermaye İşletme Dairesi Başkanlığı” başlıklı 490’ıncı maddesinin üçüncü fıkrasında belirlenen paylar, genel bütçeye aktarılacak olması dolayısıyla idare alacağı niteliğine haiz olacağından bu alacakların takip ve tahsilinden Strateji Geliştirme Başkanlığının sorumlu olması gerektiği açıktır. Ancak Strateji Geliştirme Başkanlığı bünyesinde alacakların takibini sağlamakla görevli herhangi bir birim bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, Bakanlığa ait alacaklara ilişkin iş ve işlemlerin mevzuata uygun tesis edilmesini teminen Bakanlık bünyesinde birim görevlendirilmesi gerekmektedir.