|
ÖZET: Alacakların takibi sürecinde, şirket ortakları ve kanuni temsilcilerin göz ardı edildiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, belediyelere olan borçların takibinde yalnızca şirketlerin tüzel kişilikleri üzerinden işlem yapılmakta, ortaklar ve temsilciler hakkında herhangi bir yasal işlem başlatılmamaktadır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri, limited şirket ortaklarının ve anonim şirketlerin kanuni temsilcilerinin, şirketten tahsil edilemeyen alacaklar için sorumlu tutulmaları gerektiğini belirtmektedir.
İncelemeler sonucunda, alacak takip dosyalarında yalnızca şirketlerin tüzel kişilikleri için işlemlerin yürütüldüğü, ortaklar ve temsilciler için herhangi bir işlem yapılmadığı görülmüştür. Kamu İdaresi, bu durumu kabul ederek, gelecekteki takip işlemlerinde şirketlerden tahsil edilemeyen alacaklar için ortaklar ve kanuni temsilciler hakkında da yasal süreçlerin başlatılacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, kamu alacaklarının etkin bir şekilde tahsil edilebilmesi için, şirketlerin tüzel kişilikleri üzerinden yapılan takiplerin yanı sıra, limited şirket ortakları ve anonim şirketlerin kanuni temsilcileri hakkında da gerekli yasal işlemlerin gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Alacakların Takibinde Şirket Ortaklarının ve Kanuni Temsilcilerin Takibe Tabi Tutulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Anonim ve limited şirketlerin belediyeye olan 6183 sayılı Kanun kapsamındaki borçların takibinde sadece şirketin kişiliğine yönelik takip yapıldığı, şirket ortaklarının ve kanuni temsilcilerinin takibe tabi tutulmadığı görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde “Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer’i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur.” Hükmü bulunmaktadır.
Aynı Kanun’un “Limited şirketlerin amme borçları” başlıklı 35’inci maddesinde;
“Limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olurlar ve bu Kanun hükümleri gereğince takibe tabi tutulurlar.
(Ek fıkra: 4/6/2008-5766/3 md.) Ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahıslar devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur.
(Ek fıkra: 4/6/2008-5766/3 md.) Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahıslar, amme alacağının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur.”
Yine aynı Kanun’un 36’ncı maddesinde;
“Tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanuni temsilcilerin ve tüzel kişiliği olmayan teşekkülü idare edenlerin şahsi mal varlıklarından bu Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.
Hükümleri bulunmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, amme alacaklarının şirket malvarlığından tahsil edilememesi durumunda, Kanun’un 35’inci maddesi uyarınca limited şirketlerin ortaklarının ve 36’ncı maddesi uyarınca anonim şirketlerin kanuni temsilcilerinin takibe tabi tutulmaları gerekmektedir.
İdarenin alacak takip dosyaları üzerinden yapılan incelemede, takip süreçlerinin anonim ve limited şirketlerin tüzel kişilikleri için işletildiği, ortak ve kanuni temsilciler için herhangi bir işlem yapılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve 6183 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri doğrultusunda bundan sonraki takip işlemlerinde şirketlerden tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan alacaklar için ortaklar ve kanuni temsilciler hakkında da yasal takibat yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak kurum alacaklarının etkin bir şekilde tahsil edilebilmesi için şirket tüzel kişiliğine yapılan takipten herhangi bir tahsilat sağlanamaması durumunda limited şirket organlarının ve anonim şirket kanuni temsilcilerinin malvarlığına yönelik takip işlemlerinin yapılması gerekmektedir.