| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Sosyal Güvenlik Kurumları’nın Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı’nın gerçeğe uygun bilgi vermediğini ortaya koymuştur. 2009’dan bu yana kayıtlarda bekleyen teminatlar ve zamanaşımına uğramış tutarların gelir kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, geçici teminatların uzun süre kayıtlarda tutulmasının hatalı olduğu ve bu durumun düzeltilmesi için gerekli çalışmaların yapılması gerektiği vurgulanmıştır. |
BULGU: Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının Gerçeğe Uygun Bilgi Vermemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları
Niteliği itibarıyla kısa süreli olarak alınan ve geri iade edilmesi veya gelir kaydedilmesi gereken teminat tutarları ile 2009 yılından beri yıllar itibarıyla kayıtlara alınmasına rağmen halen kayıtlarda bekleyen çok sayıda teminat tutarının bulunduğu görülmüştür.
Sosyal Güvenlik Kurumu Muhasebe Yönetmeliği’nin 124 ve 153’üncü maddeleri uyarınca, mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatların bir yıldan kısa veya uzun olması durumuna göre 330/430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesaplarında takip edilmesi gerekmektedir.
Aynı Yönetmelik’in 125’inci maddesi hükmüne göre, ihalelere katılan isteklilerden mevzuatı gereği nakden alınan geçici teminatlar ile üzerinde ihale kalan isteklilerden nakden alınan veya hakedişlerinden kesilmek suretiyle tahsil edilen kesin teminat ve ek kesin teminatların süresine göre 330/430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesaplarına kaydedilmesi gerekmektedir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nda belirtilen şartların oluşmasına rağmen kesin teminatların iade edilememesi halinde genel bütçeye gelir kaydedilmesi amacıyla teminat tutarlarının defterdarlık muhasebe birimlerine ya da mal müdürlüklerinin banka hesaplarına aktarılması gerekmektedir. Aynı maddenin devamında, alınan geçici ve kesin teminatların hangi tarihten itibaren başlamak üzere zamanaşımına uğrayacağı durumlar belirtilmiş ve zamanaşımı süresi 10 yıl olarak belirlenmiştir. Muhasebe birimlerince tahsil edilerek 330/430 numaralı hesaplara kaydedilen tutarlardan zamanaşımına uğramış olanların ise bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmektedir.
330/430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesaplarına ilişkin yardımcı defterler Kurumdan temin edilmiş olup veriler üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda ulaşılan tespitlere aşağıda yer verilmiştir.
– Zamanaşımına uğramış geçici, kesin veya ek kesin teminatlar bütçeye gelir kaydedilecek olup 2009 -2012 yılları arasında hesaplara alınmış 1.707.193,46 TL teminatın bulunduğu tespit edilmiştir. Bu yıllar arasında hesaplara alınmış teminat tutarlarının incelenerek zamanaşımına uğramış olanların gelir kaydedilmesi sağlanmalıdır.
– İhale mevzuatı uyarınca alınan kesin teminatların iade edilmesi süreçlerinin oluşması ve idarenin yazılı uyarısına rağmen iki yıl içinde iade edilemeyen tutarların genel bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmektedir. 2013 yılından sonra hesaplara alınan kesin teminat tutarlarının incelenerek bu kapsamda olabilecek teminatların gelir kaydedilmesi çalışmaları gerçekleştirilmelidir. Ancak, bu kesin teminatların gelir kaydedilebilmesi için Kurum tarafından öncelikle teminatı veren yükleniciye bildirimde bulunması şartı gerçekleştirmelidir.
– Yardımcı defterler incelendiğinde, 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı’nın %90’ının, 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının ise tamamının geçici teminat tutarlarından oluştuğu görülmüştür. 2020 yılı hariç bu hesaplara kaydedilmiş ve halen hesaplarda duran 28.440 adet geçici teminatın bulunduğu tespit edilmiştir. Geçici teminatlar niteliği itibarıyla kısa sürede iade edilmesi muhtemel olan bir teminat türü olup bu kadar süre boyunca kayıtlarda tutulmasının hatalı olduğu izlenimi oluşmaktadır. Bu nedenle, kayıtlarda bulunan geçici teminat tutarlarının niteliğinin araştırılması ve bu tutarlardan başka yollarla iade edilmiş olmasına rağmen halen bu hesaplarda hatalı olarak takip edilen teminatların bulunup bulunmadığının incelenmesi gerekmektedir.
– Teminatların 330 ve 430 numaralı hesaplara bir yıldan kısa veya uzun olmasına göre kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak uygulamada bu hususlara dikkat edilmediği ve genel olarak bu hesaba alınan kayıtların süresinden ziyade doğrudan 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı’na kayıt yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
– 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı’na yapılan kayıtlar incelendiğinde, bu hesaba yalnızca niteliği itibarıyla kısa süreli olan geçici teminatların kaydedildiği ve yalnızca 2018 mali yılı dönem sonu itibarıyla bu hesaba kayıtların yapıldığı tespit edilmiştir. Bir yıldan uzun süreli olan teminatların kaydedilmesi için 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı’nın kullanılması gerekmektedir. Belirtilen nedenlerle, bu hesapta bekletilen tutarların hatalı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen tespitlere ve önerilere ilişkin gerekli çalışmaların yapılarak nakden veya mahsuben tahsil edilen teminatların Kurum mali tablolarında daha doğru bilgi vermesinin sağlanması gerekmektedir.