ÖZET: Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde yapılan denetim sırasında, nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatların muhasebe kayıtlarına vadelerine göre alınmadığı tespit edildi. Mevzuata göre bir yıldan daha uzun süre içinde iade edilecek olan teminatlar 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmeliydi. Bu hesabta kayıtlı olan fakat izleyen faaliyet döneminde iade edilecek olanlar ise dönem sonunda 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına aktarılmalıydı. Mevcut uygulamaya göre, bir yıldan daha uzun süre içinde iade edilecek teminatlardan biri olanların yerine kısa vadeli yabancı kaynaklar hesabında yer alan “Alınan Depozito ve Teminatlar” hesabına kaydedildiği görüldü. Bu durum muhasebenin dönemsellik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.

BULGU: Alınan Depozito ve Teminatların Vadesine Göre Muhasebeleştirilmemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatların muhasebe kayıtlarına vadelerine göre alınmadığı, hem bir yıldan uzun süre içerisinde iade edilecek teminatların hem de bir yıldan kısa süreliğine muhafaza edilen teminatların Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar grubunda yer alan 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedildiği ve 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı bölümünün “Hesabın niteliği” başlıklı 320’nci maddesinde;
“Alınan depozito ve teminatlar hesabı, mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatlardan bir yıldan daha uzun bir süre içinde iade edilecek olanların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
Mezkûr Yönetmeliğin “Hesabın işleyişi” başlıklı 321’inci maddesinde ise;
“(1) Alınan depozito ve teminatlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Alacak
1) Depozito ve teminat olarak tahsil edilen tutarlardan bir yıldan daha uzun bir süre içinde iade edilecek olanlar bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
b) Borç
1) Bu hesapta kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 330- Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına alacak kaydedilir. …” hükümlerine yer verilmiştir.
Bahsedilen mevzuat hükümleri gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatlardan bir yıldan daha uzun bir süre içinde iade edilecek olanlar 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmeli, bu hesapta kayıtlı olup izleyen faaliyet döneminde iade edilecekler ise dönem sonunda 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına aktarılmalıdır.
Kamu İdaresi bulguya katılmış olup 2024 yılı içerisinde gerekli düzeltme kayıtlarının yapılacağını belirtmiştir.
Sonuç olarak, hem mevzuata uygunluk açısından hem de muhasebenin dönemsellik ilkesine aykırılık teşkil edilmemesi bakımından nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatlardan bir yıldan daha uzun bir süre içinde iade edilecek olanlar 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmesi, bu hesapta kayıtlı olup izleyen faaliyet döneminde iade edilecekler ise dönem sonunda 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına aktarılarak takip edilmesi gerekmektedir.