ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatların muhasebe kayıtlarının vade sürelerine göre doğru bir şekilde yapılmadığını ortaya koymuştur. Hem bir yıldan uzun süreyle iade edilecek teminatlar hem de bir yıldan kısa süreli muhafaza edilenler, Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar grubunda yer alan 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmiş, 430-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı ise kullanılmamıştır.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 320. maddesi, alınan depozito ve teminatların bir yıldan uzun süre içinde iade edilecek olanlarının 430-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Yönetmeliğin 321. maddesi ise, bu hesapta kayıtlı olan tutarların vadesine göre alacak ve borç olarak kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Bu bağlamda, mevzuat hükümleri gereğince, bir yıldan uzun süre içinde iade edilmesi beklenen depozito ve teminatların 430-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmesi ve dönem sonunda iade edilecek olanların 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına aktarılması gerekmektedir. Bu uygulama, hem mevzuata uygunluk hem de muhasebenin dönemsellik ilkesine riayet açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Alınan Depozito ve Teminatların Vadesine Göre Muhasebeleştirilmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatların muhasebe kayıtlarına vadelerine göre alınmadığı, hem bir yıldan uzun süre içerisinde iade edilecek teminatların hem de bir yıldan kısa süreliğine muhafaza edilen teminatların Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar grubunda yer alan 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedildiği ve 430-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 430-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı bölümünün “Hesabın niteliği” başlıklı 320’nci maddesinde;
“Alınan depozito ve teminatlar hesabı, mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatlardan bir yıldan daha uzun bir süre içinde iade edilecek olanların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
Mezkûr Yönetmeliğin “Hesabın İşleyişi” başlıklı 321’inci maddesinde ise;
“(1) Alınan depozito ve teminatlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Alacak
1) Depozito ve teminat olarak tahsil edilen tutarlardan bir yıldan daha uzun bir süre içinde iade edilecek olanlar bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
b) Borç
1) Bu hesapta kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 330-
Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına alacak kaydedilir. …” hükümlerine yer verilmiştir.
Bahsedilen mevzuat hükümleri gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatlardan bir yıldan daha uzun bir süre içinde iade edilecek olanlar 430-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmeli, bu hesapta kayıtlı olup izleyen faaliyet döneminde iade edilecekler ise dönem sonunda 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına aktarılmalıdır.
Hem mevzuata uygunluk açısından hem de muhasebenin dönemsellik ilkesine aykırılık teşkil edilmemesi bakımından 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında kaydedilmiş olup, bir yıldan daha uzun bir süre içinde iade olunacak depozito ve teminatların 430- Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına aktarılarak takip edilmesi gerekmektedir.