|
ÖZET: Alınan mal ve hizmetlere ilişkin faturaların zamanında düzenlenmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Yapılan incelemelerde, bazı faturaların malın teslimi veya hizmetin ifasından sonra düzenlendiği görülmüştür. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri, faturaların mal teslimi veya hizmet ifasından itibaren en geç yedi gün içinde düzenlenmesini zorunlu kılmakta ve bu süre içinde düzenlenmeyen faturaların hiç düzenlenmemiş sayılacağını belirtmektedir.
Aynı kanunun fatura kullanma mecburiyetine dair hükümleri, belirli tüccar ve çiftçilerin fatura düzenleme ve alma yükümlülüklerini net bir şekilde ortaya koymaktadır. Ayrıca, fatura düzenlememe veya alınmaması durumunda uygulanacak özel usulsüzlük cezaları da belirtilmiştir. Bu bağlamda, şirketin zamanında fatura düzenlememesi, maddi ceza riski doğurmaktadır. Kamu idaresi, faturaların zamanında düzenlenmesi için gerekli uyarıların yapıldığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, fatura düzenlenmesi, ödemeye değil, mal teslimine veya hizmet ifasına bağlıdır. Bu nedenle, her bir hizmetin tamamlanmasından sonra yedi gün içinde fatura düzenlenmesi gerekmektedir. Kısım kısım yapılan hizmetlerde de her bir kısım için aynı süre geçerlidir. |
BULGU: Alınan Mal ve Hizmetlere ilişkin Faturaların Zamanında Temin Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından yapılan bazı mal ve hizmet alımlarına ilişkin faturaların zamanında düzenlenmediği görülmüştür.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Faturanın tarifi” başlıklı 229’uncu maddesine göre;
“Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.
“Faturanın nizamı” başlıklı 231’inci maddesine göre ise; “…
5- Fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır. …”
hükümleri yer almaktadır.
Aynı Kanun’un “Fatura kullanma mecburiyeti” başlıklı 232’nci maddesinde de birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerin; birinci ve ikinci sınıf tüccarlara, serbest meslek erbabına, kazançları basit usulde tespit olunan tüccarlara, defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere, vergiden muaf esnafa sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlarında fatura istemek ve almak mecburiyetinde oldukları belirtilmiştir.
Yine aynı Kanun’un “Özel usulsüzlükler ve cezaları” kısmının “a) Fatura ve benzeri evrak verilmemesi ve alınmaması ile diğer şekil ve usul hükümlerine uyulmaması” başlıklı 353’üncü maddesinde,
“Elektronik belge olarak düzenlenmesi gerekenler de dâhil olmak üzere, verilmesi ve alınması icabeden fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu ile serbest meslek makbuzlarının verilmemesi, alınmaması, düzenlenen bu belgelerde gerçek meblağdan farklı meblağlara yer verilmesi, bu belgelerin elektronik belge olarak düzenlenmesi gerekirken Maliye Bakanlığınca belirlenen zorunlu haller hariç olmak üzere kâğıt olarak düzenlenmesi ya da bu Kanunun 227, 231 ve 234 üncü maddelerine göre hiç düzenlenmemiş sayılması halinde; bu belgeleri düzenlemek ve almak zorunda olanların her birine, her bir belge için 240 (2.200) Türk lirasından aşağı olmamak üzere bu belgelere yazılması gereken meblağın veya meblağ farkının %10’u nispetinde özel usulsüzlük cezası kesilir.
Bir takvim yılı içinde her bir belge nevine ilişkin olarak tespit olunan yukarıda yazılı özel usulsüzlükler için kesilecek cezanın toplamı 120.000 (1.100.000) Türk lirasını geçemez.” denilmekte, belirtilen durumlarda fatura düzenlemeyen veya almayanlar için özel usulsüzlük cezası öngörülmektedir.
Yapılan incelemede, farklı zamanlarda alındığı anlaşılan mal ve hizmetlere ilişkin faturaların malın teslimi veya hizmetin ifasından daha sonra düzenlendiği görülmüştür. Bu gibi hallerde Kanun, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenmeyen faturaları hiç düzenlenmemiş saymakta, faturayı almayan tarafı da bundan sorumlu tutmakta ve bunlar için de özel usulsüzlük cezası öngörmektedir. Bu çerçevede, açıklanan nedenlerle şirketin maddi para cezasına maruz kalma riski bulunmaktadır.
Kamu idaresi cevabında,faturaların zamanında düzenlenmesi için ilgili firmalara gerekli uyarıların yapıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, fatura düzenlenmesi ödemeye bağlı olmayıp mal teslimine veya hizmet ifasına bağlı olduğundan, hizmet ifalarında faturanın, esas itibarıyla, hizmetin tamamlandığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenmesi gerekmekte, ancak kısım kısım hizmet yapılması mutad olan veya bu hususta mutabık kalınan hallerde, her bir kısım hizmetin yapılmasından itibaren azami yedi gün içerisinde her bir kısım hizmete ilişkin faturanın düzenlenmesi gerekmektedir.