| ÖZET: Sayıştay Denetim Raporu’na göre, Genel Müdürlüğe yapılan şartlı bağış ve yardımların hatalı muhasebeleştirilmesi nedeniyle 2021 yılı Bilançosunda ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda hatalı bilgi sunulmaktadır. İlgili mevzuat hükümlerine göre, şartlı bağış ve yardımların öncelikle yükümlülük hesaplarında izlenmesi, şart kılınan amaç doğrultusunda kullanılan tutarların ise yükümlülük olmaktan çıkarılıp gelir hesaplarına aktarılması gerekirken doğrudan gelir hesabına kaydedildiği görülmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 41’inci maddesi ve diğer ilgili hükümler, şartlı bağış ve yardımların tahsis amacına uygun olarak kullanılmak üzere ilgili hesaplara kaydedileceğini ve yükümlülük tutarının şartlı bağış ve yardımların tahsis amacı gerçekleştikçe gelir olarak kaydedileceğini belirtmektedir. |
BULGU: Alınan Şartlı Bağış ve Yardımlara İlişkin Muhasebe Kaydının Hatalı Olması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Genel Müdürlük tarafından alınmış olan şartlı bağış ve yardımların öncelikle yükümlülük hesaplarında izlenmesi, bu tutarlardan şart kılınan amaç doğrultusunda kullanılanların ise yükümlülük hesaplarından çıkarılıp gelir hesaplarına aktarılması gerekirken söz konusu tutarların doğrudan gelir kaydedildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Şartlı bağış ve yardımlar” başlıklı 41’inci maddesinin ilk fıkrasında; “Şartlı bağış ve yardımlar alındıklarında, tahsis amacına uygun olarak kullanılmak üzere ilgili hesaplara, karşılıkları ise yükümlülük olarak kaydedilir. Yükümlülük tutarı, şartlı bağış ve yardımların tahsis amacı gerçekleştikçe gelir olarak kaydedilir. Bunların kullanılması sonucu kamu idaresi adına kaydı gereken bir varlık üretilmiş ise söz konusu varlık maliyet bedeliyle muhasebeleştirilir.” denilmektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına ilişkin işlemlerin düzenlendiği 297’nci maddesinin üçüncü fıkrasında faaliyet dönemi sonuna kadar şart kılınan amaçlar çerçevesinde kullanıldıklarında gelirler hesabına aktarılmak üzere tahsil olunan şartlı bağış ve yardımların bu hesaba kaydedileceği, 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına ilişkin işlemlerin düzenlendiği 348’inci maddesinin üçüncü fıkrasında da tahsil edildikleri faaliyet döneminden sonraki dönemlerde şart kılınan amaçlar çerçevesinde kullanılması planlanan şartlı bağış ve yardımların tahsil edildiklerinde bu hesaba kaydedileceği belirtilmiştir. Ayrıca Yönetmelik’in 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabının işleyişinin düzenlendiği 298’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde yer alan hükme göre; gelecek aylara ait gelirler hesabında kayıtlı şartlı bağış ve yardımlara ilişkin tutarlardan şart kılınan amaçlar doğrultusunda kullanılanlar bu hesaba borç, 600 Gelirler Hesabına da alacak kaydedilecektir.
Bahsi geçen mevzuat hükümlerine göre, şartlı bağış ve yardımların ödenek kayıtlarının yapılarak ilgisine göre 380/480 Gelecek Aylara/Yıllara Ait Gelirler Hesaplarından birinde yükümlülük olarak takip edilmesi, şart kılınan amaç doğrultusunda kullanılan tutarların ise yükümlülük olmaktan çıkarılıp 600 Gelirler Hesabına faaliyet geliri olarak kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Genel Müdürlüğe yapılan şartlı bağış ve yardımlardan 2021 yılı sonu itibarıyla henüz şart kılındığı amaç doğrultusunda kullanılmayan toplam 1.852.048,42 TL tutarın, 380/480 Gelecek Aylara/Yıllara Ait Gelirler Hesaplarında izlenmesi gerekirken doğrudan 600 Gelirler Hesabına kaydedilerek faaliyet geliri olarak muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalara göre, şartlı bağış ve yardımların hatalı muhasebeleştirilmesi nedeniyle Genel Müdürlüğün 2021 yılı Bilançosu 380/480 Gelecek Aylara/Yıllara Ait Gelirler Hesapları, 2021 yılı Faaliyet Sonuçları Tablosu ise 600 Gelirler Hesabı itibarıyla 1.852.048,42 TL tutarında hatalı bilgi sunmaktadır. Şartlı bağış ve yardımların mevzuatın hükmettiği şekilde öncelikle yükümlülük hesaplarında izlenmesi, bu tutarlardan şart kılınan amaç doğrultusunda kullanılanların ise yükümlülük hesaplarından çıkarılıp gelir hesaplarına aktarılması, mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi üretmesi açısından önem arz etmektedir.