ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerin şartlı bağış ve yardımlarının muhasebe kayıtlarında uygun şekilde izlenmediğini ortaya koymuştur. Örneğin, 50.000,00 TL tutarındaki şartlı bağış, yükümlülük hesapları olan 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ve 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı yerine 333 Emanetler Hesabına kaydedilmiş, ardından 600 Gelirler Hesabına aktarılmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 41. maddesi, şartlı bağışların tahsis amacına uygun hesaplara kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü, 17.04.2018 tarihli yazısında, şartlı bağışların muhasebe kayıtlarının nasıl yapılması gerektiğine dair detaylı bilgi vermiştir. Bu bağlamda, alınan nakit tutarlarının ilgili hesaplara kaydedilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği de, şartlı bağışların muhasebe birimleri tarafından doğru hesaplara kaydedilmesi gerektiğini ifade etmektedir.

Ancak, üniversite muhasebe birimi, yıl içinde gelen şartlı bağış ve yardımları 380 ve 480 no’lu hesaplara kaydetmemiştir. Bu durum, dönemsellik ilkesine aykırılık teşkil etmekte ve muhasebe standartlarına uygun bir uygulama sergilenmemektedir.

BULGU: Alınan Şartlı Bağış ve Yardımların Yükümlülük Hesaplarında İzlenmemesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Şartlı olarak tahsil edilen 50.000,00 TL tutarındaki bağışın; yükümlülük hesapları olan 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ve 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı yerine 333 Emanetler Hesabına alındığı, daha sonra 600 Gelirler Hesabına aktarılıp gelir kaydedildiği tespit edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 41’nci maddesinde şartlı bağış ve yardımların alındığında; tahsis amacına uygun olarak kullanılmak üzere ilgili hesaplara, karşılıklarının ise yükümlülük olarak şartlı bağış ve yardımın amacı gerçekleştikçe gelir hesabına kaydedileceği açıkça belirtilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin yukarıda yer verilen hükmüne istinaden Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü 17.04.2018 tarih ve 90192509-677 sayılı yazı ile 5018 sayılı Kanun’un I, II ve III sayılı cetvelinde sayılan tüm kamu idarelerine detaylı hesap planlarında gerekli yardımcı hesapların tanımlamalarının yapıldığından bahisle; şartlı bağış ve yardım olarak alınan nakit tutarların bir taraftan 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, ilgisine göre 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ya da 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına alacak, diğer taraftan 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç, bu tutarların şart kılınan amaç doğrultusunda kullanılmasını müteakip 380 Hesabına borç, 600 Gelirler Hesabına alacak kaydedileceğini bildirmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 380 ve 480 no’lu Hesapların işleyişine ilişkin hükümler ihtiva eden 297 ve 349’uncu maddelerinde muhasebe birimlerince şartlı bağış ve yardım olarak alınan tutarların faaliyet dönemine göre 380 ve 480 no’lu Hesaplara alacak, 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği ifade edilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak Üniversiteye şartlı gelen nakit bağış ve yardım 333 Emanetler Hesabına alınmış ve daha sonra 600 Gelirler Hesabına aktarılmıştır. Muhasebe birimi tarafından yıl içinde gelen şartlı bağış ve yardımların kullanım süreleri dikkate alınarak 380 ve 480 no’lu Hesaplara kaydedilmemesi; dönemsellik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.