|
ÖZET: Alınan sipariş avanslarının takip edilmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Belediye şirketi, 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabında kayıtlı avansların izlenmediğini göstermektedir. 1 Seri No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde belirtilen düzenlemelere göre, işletmelerin üçüncü kişilerden aldıkları avansların doğru hesaplarda takip edilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler, şirketin düğün organizasyonu hizmetleri için aldığı kaparo bedellerinin uygun şekilde kaydedilmediğini ortaya koymuştur.
Şirketin, organizasyon bedelleri ödendiğinde kaparo bedelini gelir kaydına dahil etmemesi, 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabı’nda yüksek borç kalanı oluşmasına neden olmuştur. 2024 yılı itibarıyla bu hesabın bakiyesi 329.527,86 TL olarak tespit edilmiştir. Ayrıca, bu bakiyenin önemli bir kısmının önceki yıllardan devredildiği anlaşılmaktadır. Alınan avansların vade süreleri dikkate alınmadan kaydedilmesi, hesapların doğruluğunu etkilemekte ve iade edilen avansların kayıtlardan düşülmemesi gibi hatalara yol açmaktadır. Kamu İdaresi, 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabındaki hataların düzeltilmesi için gerekli incelemelerin yapılacağını belirtmiştir. Ancak, bu düzeltmelere dair herhangi bir belge sunulmamıştır. Gerçekleşen organizasyonlara ilişkin tahsil edilen bedellerin kaparo bedellerini içermemesi, bilanço üzerinde olumsuz etkilere yol açmaktadır. Bu nedenle, 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabının kayıtlı bakiyelerinin nedenleri araştırılarak, hesabın güncel ve doğru bilgi vermesi sağlanmalıdır. |
BULGU: Alınan Sipariş Avanslarının Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından, 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabında kayıtlı avansların takip edilmediği görülmüştür.
26.12.1992 tarih ve 21447 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Seri No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı ekinde; satış sözleşmeleri dolayısıyla ve diğer nedenlerle, işletme tarafından üçüncü kişilerden alınan avansların “Alınan Avanslar” hesabında izleneceği, işletmenin satış amacıyla gelecekte yapacağı mal ve hizmet teslimleri ile ilgili olarak peşin tahsil ettiği tutarların 340 Alınan Sipariş Avansları, vadeleri bir yılı aşan avansların 440 Alınan Sipariş Avansları hesabında izlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Hesabın işleyişi ile ilgili olarak; alıcılardan alınan avanslar süresine göre 340/440 Alınan Sipariş Avansları Hesabı’nın alacağına, vadesi bir yılın altına düşenler 440 Alınan Sipariş Avansları Hesabı’ndan 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabı’na aktarılmak suretiyle 440 Alınan Sipariş Avansları Hesabı’nın borcuna yazılacağı, malın teslim edilmesi, hizmetin görülmesi halinde 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabı’na borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde, avansın karşılığı hizmet ifa edildiğinde alınan avanslara ilişkin tutarların satış hesabına aktarılması veya avansın iade edilmesi halinde de bu tutarların avans hesabından düşülmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Şirketin düğün organizasyonu hizmeti için kaparo bedeli aldığı, yıl içinde gerçekleşmiş olan organizasyonlara ilişkin bedeller ödendiğinde ise kaparo bedeli dahil edilmeden gelir kaydı yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca Şirketin almış olduğu kaparo bedellerini 330 Alınan Sipariş Avansları Hesabında takip ettiği, ertesi yıl yapılacak olan organizasyonlar için 440 Alınan Sipariş Hesabını kullanmadığı görülmüştür. Bu durum 340 Alınan Sipariş Avansları hesabının daha yüksek borç kalanı vermesine neden olmaktadır. 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabının 2024 yılı dönem sonu itibarıyla bakiyesi 329.527,86 TL olup; avansların ne kadarının hangi yılda gerçekleştirilen işlemden kaynaklandığının anlaşılamamakla birlikte, söz konusu bakiyenin 131.074,17 TL’sinin önceki yıllardan devrettiği tespit edilmiştir.
Mizan cetvelinde görünen avans bakiyesi vadesi bir yıla kadar olan hesap grubuna kaydedilmiş olduğundan, alınan avansların vade göz önünde tutulmadan hatalı avans hesabına kaydedildiği veya avans karşılığı hizmetin sunulmasına rağmen hesabın satış hesabına aktarılmadığı veya iade edilen avansın kayıtlardan düşülmediği sonucuna ulaşılmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabında tespit edilen hataların düzeltilmesi için gerekli incelemenin yapılarak 2024 yılsonu itibariyle gerekli düzenlemelerin yapıldığı ifade edilmiştir. Ancak yapılan düzeltmelere ilişkin bir belge sunulmamıştır.
Gerçekleşen organizasyonlara ilişkin tahsil edilen bedellere kapora bedellerinin dahil edilmemesi sonucunda bilançoda 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabı alınan veya iade edilen kapora bedeli kadar eksik, 591 Dönem Net Zararı Hesabı ise aynı tutar kadar fazla görünmektedir.
340 Alınan Sipariş Avansları Hesabının da kayıtlı bakiyelerin nedenleri araştırılarak hesabın doğru ve güncel bilgi vermesinin sağlanması gerekmektedir.