ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından alınan çeşitli malzemelerin, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı yerine 630 Giderler Hesabı’na kaydedildiğini ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 115. maddesi, bu hesabın, satılmak veya üretimde kullanılmak üzere edinilen malzemelerin izlenmesi için kullanılması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, 116. madde, satın alınan malzemelerin doğru hesaplara kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Taşınır Mal Yönetmeliği’nde ise, tüketim malzemelerinin tanımı yapılmış ve bu malzemelerin hangi koşullarda 150 hesap altında izleneceği açıklanmıştır. Yönetmelik, bazı tüketim malzemeleri için Taşınır İşlem Fişi düzenlenmeyeceğini ve bu nedenle doğrudan gider hesabına kaydedileceğini belirtmektedir. Ancak, kırtasiye, temizlik, hırdavat gibi malzemelerin 150 hesabına kaydedilmeden 630 Giderler Hesabı’na aktarılması, yönetmelik hükümlerine aykırıdır.

Sonuç olarak, kamu idaresinin alım yapılan malzemeleri ilgili hesaplarda takip edeceği ifade edilmesine rağmen, mevcut uygulama mali tablolardaki 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ile 630 Giderler Hesabı’nın gerçek durumu yansıtmadığını göstermektedir. Bu durum, mali raporların doğruluğunu etkilemektedir.

BULGU: Alınan Tüketim Malzemelerinin İlk Madde ve Malzeme Hesabına Kaydedilmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Alınan çeşitli malzemelerin, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına değil, 630 Giderler Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe Ve Muhasebe Yönetmeliğinin;
115’inci maddesinde; 150 İlk madde ve malzeme hesabının, kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılacağı,
116’ncı maddesinde ise, satın alınan ilk madde ve malzemelerin, bir taraftan maliyet bedelleri ile 150 hesabına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği,
hükmü vardır.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin;
4’üncü maddesinde, belirli bir hizmetin üretilmesinde kullanılan, kullanımı sonucunda tükenen veya bir süre kullanıldıktan sonra ilk özelliklerini kısmen veya tamamen kaybederek bir daha kullanılamayacak duruma gelen, çeşitleri ile kod numaraları Taşınır Kod Listesinin (A) bölümü 150 hesap detayında yer alan malzemeler, tüketim malzemesi olarak ifade edilmektedir.
Yönetmeliğin 10’uncu maddesinde ise, satın alınan bazı tüketim malzemeleri için Taşınır İşlem Fişi düzenlenmeyeceği, dolayısıyla 150 hesabına alınmadan gider hesabına kaydedileceği belirtilmiş ve bu malzemeler tek tek sayılmıştır. Ayrıca 150 hesabına kaydedilecek tüketim malzemeleri, Yönetmeliğin sonuna eklenmiştir.
Kırtasiye, temizlik, hırdavat, spor, hayvan, zirai ve tıbbi malzemeler, ilaç, köpek ve kedi maması alımı, su tesisat ve ödül malzemeleri, gıda yardımları, zabıta elbisesi alımında, 150 hesabı kullanılmamış, doğrudan 630 Giderler Hesabı kullanılmıştır. Oysa Yönetmelik hükmü gereği, 150 hesabının kullanılması gerekmektedir.
Kamu idaresi, alımı yapılan tüketim malzemelerinin ilgili hesaplarda takip edileceğini ifade etmiştir.
Bu haliyle mali tablolardaki, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ve 630 Giderler Hesabı gerçek durumu yansıtmamaktadır.