|
ÖZET: Alışveriş merkezlerinde yer alan ilan ve reklam vergilerinin tahsilatında yetki aşımı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu vergilerin ilçe belediyeleri yerine Mardin Büyükşehir Belediyesi tarafından toplandığını ortaya koymuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, bu tür vergilerin ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Danıştay’ın 2019 tarihli kararı da, yol kenarındaki binaların iç kısımlarında yer alan reklamların vergilerinin ilçe belediyeleri tarafından alınması gerektiğini vurgulamaktadır.
Mardin ilindeki iki alışveriş merkezinin içindeki işyerlerine ait vergilerin, ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilmesi gerekirken, bu durumun ihlal edildiği gözlemlenmiştir. İlçe belediyeleri, tahsilatın kendi sorumluluklarında olduğunu bildirmelerine rağmen, Büyükşehir Belediyesi bu uygulamayı sürdürmüştür. Bu durum, hem hukuki ihtilaflara yol açmakta hem de ilçe belediyelerinin gelir kaybına neden olmaktadır. Kamu idaresi, 01.01.2025 tarihinden itibaren bu uygulamanın sonlandırılacağını belirtmiş, ancak bu durumu kanıtlayacak herhangi bir belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, ilan ve reklam vergilerinin tahsilatında mevzuata uyulması ve yetki alanlarının net bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Büyükşehir Belediyesi’nin hukuka aykırı tahsilatları durdurması ve ilgili vergileri ilçe belediyelerine devretmesi, ilerleyen süreçte Danıştay kararına uygun hareket etmesi açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Alışveriş Merkezlerinin İçerisinde Yer Alan İlan ve Reklamlara İlişkin Yetkisiz Olarak Vergi Tahsilatı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Alışveriş merkezleri içinde yer alan işyerlerinin ilan ve reklamlarına ait ilan ve reklam vergilerinin ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilmesi gerekirken Büyükşehir Belediyesi tarafından tahsil edildiği tespit edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Konu” başlıklı 12’nci maddesinde belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü ilan ve reklamın, ilan ve reklam vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun büyükşehir belediyelerinin görev, yetki ve sorumluluklarını belirleyen 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımını sağlamak, kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek, büyükşehir belediyelerinin görevleri arasında sayılmıştır. Anılan Kanun’un 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde ise; 7’nci maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde belirtilen alanlar ile bu alanlara cephesi bulunan binalar üzerindeki her türlü ilân ve reklamların vergileri ile asma, tahsis ve bakım ücretleri büyükşehir belediyesinin gelirleri arasında sayılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Kanun’un lafzından büyükşehir belediyelerinin Kanun’da belirtilen alanlar ile bu alanlara cephesi bulunan binalar üzerindeki her türlü ilan ve reklamların vergilerini ve asma, tahsis, bakım ücretlerini almaya yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Öte yandan Danıştay 9’ncu Dairesi, bina içlerine asılan ilan ve reklamların vergisinin tahakkuk ve tahsiline ilişkin işlemlerde hangi belediyenin yetkili olduğuna dair vermiş olduğu 10.04.2019 tarihli 2019/1527 sayılı kararında; ana arterde olsa dahi yol kenarındaki binaların ana caddeye cephesi olmayan yüzlerine veya bina içlerine asılan panolar ile özel mülke konu bahçe, arsa veya araziye dikilen direkler ya da asılan panolar vasıtasıyla yapılan reklamların vergilerinin ilçe belediyelerince alınması gerektiğini belirtmiştir.
Mardin ilinde yer alan iki alışveriş merkezinin iç kısımlarındaki işyerlerine ait ilan ve reklamlardan alınması gereken vergilerin ilgili ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilmesi gerektiği halde, bu vergilerin Mardin Büyükşehir Belediyesi tarafından tahsil edildiği görülmüştür. İlçe belediyeleri, belirli tarihlerde gönderdikleri resmi yazılarla söz konusu vergilerin kendi sorumluluklarında olduğunu bildirmiş olmasına rağmen idare ilan ve reklam vergisi tahsilatını sürdürmüştür.
Bahse konu mahkeme kararına aykırı uygulamanın sürdürülmesi, ilan ve reklam vergilerinin hangi idare tarafından tahsil edileceği konusunda karışıklığa yol açarak mali işlemlerin düzenli yürütülmesinin engellenmesine neden olabilecektir. Yetkisiz şekilde tahsil edilen vergiler, ilçe belediyelerinin gelir kaybına neden olmuş ve idareler arasında hukuki ihtilafların meydana gelmesine zemin hazırlayabilecek bir durum ortaya çıkarmıştır.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle, 01.01.2025 tarihi itibarıyla alışveriş merkezleri içinde yer alan ilan ve reklamlara ilişkin vergi tahsilatının sona erdirildiği ifade edilmiştir. Ancak, söz konusu uygulamaya gerçekten son verilip verilmediğine ilişkin herhangi bir kanıtlayıcı evrak, karar ya da uygulama örneği sunulmamıştır. Bu nedenle, bulguda belirtilen mevzuata aykırılık durumunun giderilip giderilmediği denetim açısından teyit edilememekte, bu çerçevede bulgunun raporda yer alması gerekliliğini korumaktadır.
Bu nedenle, ilan ve reklam vergilerinin tahsilatında ilgili mevzuat hükümlerine uyulması, yetki alanlarının açık bir şekilde belirlenmesi ve söz konusu vergilerin ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilmesi gerekmektedir. Büyükşehir belediyesinin, hukuka aykırı olarak tahsil ettiği vergileri ilgili belediyelere devretmesi ve bundan sonraki süreçte Danıştay kararına uygun hareket etmesi gerekmektedir.