|
ÖZET: Alt yapı kazı çalışmalarıyla ilgili tahrip bedellerinin tahsil edilmemesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmıştır. Büyükşehir ilçe belediyelerinin sorumluluk alanlarında gerçekleştirilen kazı çalışmalarından elde edilen zemin tahrip bedellerinin, BASKİ tarafından ilgili belediyelere aktarılmadığı belirlenmiştir. 2020 yılının Aralık ayında yapılan düzenlemeyle, ilçe belediyelerinin sorumluluğundaki alanlarda elde edilen gelirlerin doğrudan bu belediyelerce kaydedileceği hükme bağlanmıştır. Ayrıca, 2021 yılında yayımlanan genelge ile bazı durumlarda kazı harçlarının tahsil yetkisi Büyükşehir Belediyesine verilmiştir.
Yapılan incelemeler sonucunda, 2016-2024 yıllarına ait zemin tahrip bedellerinin Karesi Belediyesine iletilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, ilgili ilçe belediyelerine mevzuata uygun şekilde aktarılması gereken payların gönderilmemesi nedeniyle idareyi mali bir yük altına sokmaktadır. İdare, 2020 yılına kadar mahsuplaşmaların yapıldığını ve 2024 yılı itibarıyla toplam 14.175.074,25 TL tutarında zemin tahrip bedelinin BASKİ’den tahsil edilmesi için gerekli işlemlerin yapılacağını bildirmiştir. Bu bağlamda, ilgili süreçlerin hızlandırılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Alt Yapı Kazı Çalışmaları Tahrip Bedellerinin Tahsil Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin gelir hesapları üzerinde yapılan incelemelerde, ilçe belediyelerinin sorumluluk alanlarındaki yerlerde yapılan kazı çalışmalarından elde edilen zemin tahrip bedellerinin BASKi tarafından Belediyeye aktarılmadığı tespit edilmiştir.
2020 yılının Aralık ayındaki değişiklikten önce, Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin “Hesabın oluşumu ve geliri” başlıklı 14’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; büyükşehir ve ilçe belediyeleri cadde, bulvar, meydan ve sokaklarında yapılacak tüm kazılardan elde edilecek gelirlerin büyükşehir belediyesi bünyesinde açılacak altyapı yatırım hesabında toplanacağı ve sokakların kazısından elde edilen gelirlerin ilgili belediyeye aktarılacağı belirtilmiş idi. 24.12.2020 tarihinde yapılan değişiklik ile birlikte, ilçe belediyelerinin sorumluluğuna bırakılan yerlerde yapılacak kazılardan elde edilecek gelirlerin doğrudan ilgili ilçe belediyesince gelir olarak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Bununla birlikte, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlü tarafından 26.03.2021 tarihinde yayımlanan “Altyapı kazı izni ve harcı” konulu 2021/4 sayılı genelge ile bazı durumlarda ilçe belediyeleri sorumluluk alanlarında yapılacak kazıya ilişkin harçları tahsil etme yetkisi, söz konusu tutarları 15 gün içinde ilgili ilçe belediyesine göndermek şartıyla Büyükşehir Belediyesine verilmiştir.
İlgili mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere 24.12.2020 tarihinden önce doğrudan ve bu tarihten sonra da 2021/4 sayılı genelge hükümleri doğrultusunda ilçe belediyelerinin sorumluluk alanına giren yerlere ilişkin olarak Büyükşehir Belediyesi hesaplarına yatırılmış bulunan zemin tahrip bedellerinin ilgili ilçe belediyelerine aktarılması yasal bir zorunluluktur.
Yapılan incelemeler sonucunda BASKİ tarafından hesaplanan 2016- 2024 yıllarına ait
zemin tahrip bedellerinin Karesi Belediyesine gönderilmediği tespit edilmiştir. Bu durum söz konusu payların ilgili ilçe belediyelerine mevzuatına uygun bir şekilde gönderilmemesi İdareyi birikmiş bir mali külfete sokmaktadır.
İdare tarafından gönderilen açıklamada; 2020 yılına kadar mahsuplaşmaların yapıldığı bununla ilgili AYKOME gelirlerden toplam olarak 8.861.349,58 TL. 24.01.2025 Tarih ve 529 nolu yevmiye ile mahsup yapıldığı, 2024 yılı toplam Aykome alacağımız ise 14.175.074,25 TL. olup BASKİ’ye 17.04.2025 tarih ve E-90831490-730.456/2719 Sayılı yazımız ile bildirildiği, tahsil için gerekli işlemler yapılacağı ifade edilmiştir.
Bu durumda 31.12.2024 tarihi itibariyle toplam 14.175.074,25 TL tutarında zemin tahrip bedelinin BASKİ den tahsilatı için gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.