|
ÖZET: Alt yüklenicilerden temin edilen alımlarda yaklaşık maliyet tespitine yönelik bir çalışma yapılmadığı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirtilmiştir. İBB tarafından ihale edilen işlerde, şirketin alt yüklenicilerden alınacak hizmetler için herhangi bir piyasa araştırması gerçekleştirmediği, bunun yerine kendi sunduğu teklif fiyatlarını kullanarak maliyet belirlediği tespit edilmiştir. Yaklaşık maliyetin doğru bir şekilde belirlenmesi, kaynakların etkin ve verimli kullanımı açısından kritik öneme sahiptir. Bu durum, idarelerin karşılaşabileceği riskleri azaltarak olası zararların önüne geçmektedir.
Örneğin, “Organizasyon Kapsamında Rehberlik, Mihmandarlık ve Tercüme Hizmeti Alımı” işine ait yaklaşık maliyet icmal tablosu, başka bir ihale için belirlenen birim fiyatların aynen kullanılmasıyla oluşturulmuştur. Şirket, yüklenicisi olduğu ihalede sunduğu fiyatların alt yüklenicilerden alacağı ürünlerin maliyeti olarak değerlendirilmesi, yüklenici karı gibi unsurların göz önünde bulundurulmadığı anlamına gelmektedir. Bu durum, şirketin zarar etmesine yol açabilecek bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir. Şirket, İBB’nin 4734 sayılı Kanun gereği açık ihale yöntemiyle gerçekleştirdiği ihalelerde piyasa araştırması yaparak teklif verdiğini savunsa da, alt yüklenicilerden temin edilecek alımlarda gerçekçi bir maliyet tespitinin yapılması gerektiği açıktır. Bu bağlamda, her alım için piyasa koşullarını yansıtan bir araştırma yapılması, şirketin maliyet yönetimini iyileştirecek ve daha sağlıklı bir süreç oluşturacaktır. |
BULGU: Alt Yüklenicilerden Temin Edilen Alımlarda Yaklaşık Maliyetin Tespitine İlişkin Bir Çalışma Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin genel olarak İBB tarafından ihale edilen ve yüklenicisi olduğu işlerin alt yüklenicilerden temin edilen kısımları için kullanılacak yaklaşık maliyetlere ilişkin herhangi bir çalışma yapmadığı (teklif alma, piyasa fiyat araştırması yapma vs.), yüklenicisi olduğu işlerde kendisi tarafından verilen teklif fiyatlarını alt yüklenicilerden temin edilecek işlerde yaklaşık maliyet olarak kullandığı görülmüştür.
Bir alım sürecinde yaklaşık maliyetin tespiti kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması için en önemli unsurlardın başında gelmektedir. Yaklaşık maliyetin gerçekçi olarak saptanabilmesi idarelerin karşılaşabileceği risklerin azalmasında rol oynamakta ve olası zarar risklerinin önüne geçmektedir.
Ancak yukarıda da belirtildiği üzere Şirket alt yüklenicilerden temin ettiği mal ve hizmetler için yaklaşık maliyet belirleme noktasında herhangi bir çalışma yapmamakta, kendisinin İBB’den aldığı ihalede sunduğu birim fiyatları alt yüklenicilerden alacağı mal ve hizmetlerde yaklaşık maliyet olarak kullandığı tespit edilmiştir.
Örneğin; alt yükleniciden alınan “Organizasyon Kapsamında Rehberlik, Mihmandarlık ve Tercüme Hizmeti Alımı” işine ait yaklaşık maliyet icmal tablosu, 2024/236114 İKN’li “Muhtelif Turizm & Tanıtım Etkinlikleri, Muhtelif Turizm Organizasyonları, Bu Etkinlik ve Organizasyonların Tanıtım – Duyuru Hizmetleri İle Muhtelif Baskı Materyallerinin Temini Hizmet Alımı İşi” ihalesinde ortaya çıkan birim fiyatların aynen kullanılmasıyla oluşturulmuştur. Yani Şirket yüklenicisi olduğu ihaleye sunduğu fiyatların aynısını alt yüklenicilerden temin edeceği ürünlerin maliyeti olarak değerlendirmiştir. Oysaki kendi sunduğu birim fiyatlarda yüklenici karı vs. gibi kalemlerde bulunmaktadır ki aksi bir düşünce Şirketin zararına faaliyet gösterme pahasına faaliyetlerini gerçekleştirdiği anlamına gelecektir.
Şirket, İBB’nin 4734 sayılı Kanun gereği açık ihale yöntemiyle çıkmış olduğu ihalelere gerekli piyasa araştırmasını yaparak teklif verdiğini, bu ihalelere verilen tekliflerin Şirket için bağlayıcı olduğunu ve bu nedenle alt yüklenicilerden temin edilen alımlarda yaklaşık maliyetin yukarıda ele alındığı gibi belirlenmesinin en sağlıklı yöntem olduğunu ifade etmiş olsa da Şirket aldığı ihaleler için hesapladığı yaklaşık maliyetlere kar vs. gibi unsurlar eklemektedir. Ancak bu unsurlar alt yüklenicilerden tedarik edilecek alımlarda bulunmayacağı gibi, alt yüklenicilerden yapılacak alımlar için yapılacak yeni bir fiyat araştımasının Şirketin lehine olacağı da açıktır.
Bu itibarla Şirket tarafından alt yüklenicilerden alınacak mal ve hizmetler için yukarıda belirtilen usul ile yaklaşık maliyet tespiti uygulamasının kaldırılması ve her bir alım için alımdan önce gerçekçi bir şekilde piyasa şartlarını yansıtan yaklaşık maliyet araştırmasının yapılması gerekmektedir.