ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Belediyesi’nin ihale sözleşmeleri çerçevesinde yapılan hakediş ödemeleri incelendiğinde, alt yüklenicilerin Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) olan borçlarının sorgulanmadığı belirlenmiştir. 29 Eylül 2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik, idarenin her hakediş ödemesi öncesinde işverenin ve varsa alt işverenlerinin SGK’ya olan borç durumunu sorgulamasını zorunlu kılmaktadır. Bu süreçte, borç bulunmadığına dair bilgi, ilgili sosyal güvenlik birimlerinden bir ay içinde yazılı olarak alınmalıdır. Aksi takdirde, hakediş ödemesi yapılmamalıdır.

Yönetmelikte ayrıca, yapılan kesintilerin ödeme belgelerinde gösterilmesi ve 15 gün içinde SGK’ya aktarılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu düzenlemelere dayanarak, idarenin yüklenicilere hakediş ödemesi yapmadan önce, hem yüklenicilerin hem de alt yüklenicilerin SGK’ya olan borçlarını sorgulaması ve varsa borç tutarları kadar kesinti yaparak bu tutarları zamanında yatırması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, ihale kapsamındaki işlerde asıl yüklenicilere hakediş ödemesi yapılırken alt yüklenicilerin SGK borç sorgulamasının gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.

BULGU: Alt Yüklenicilerin Sosyal Güvenlik Kurumuna Olan Borçlarının Sorgulanmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

İdarenin ihale sözleşmelerine istinaden yapılan hakediş ödemelerinin incelenmesinde, alt yüklenicilerin SGK’ye olan idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan borçlarına ilişkin sorgulama yapılmadığı tespit edilmiştir.

29.09.2008 tarihli ve 27012 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Prim ve İdari Para Cezası Borçlarının Hakedişlerden Mahsubu, Ödenmesi ve İlişiksizlik Belgesinin Aranması Hakkında Yönetmelik’in “Hakedişten kesinti ve mahsup” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında; idarenin işverene yapacağı her hakediş ödemesinden önce, işverenin ve varsa alt işverenlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan borçlarının olup olmadığının üniteye (taşrada sosyal güvenlik il müdürlükleri ile sosyal güvenlik merkezlerine) yazı ile soracağı, ünitece, işverenin ve varsa alt işverenlerinin muaccel borcunun bulunmadığı hususu idareye bir aylık süre içinde yazı ile bildirileceği, yazı ile bildirilmediği sürece idare tarafından işverene hakediş ödenmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Aynı maddenin 5’inci fıkrasında ise, yapılan kesintinin ödeme belgesinde gösterileceği ve on beş gün içerisinde SGK’ya aktarılacağı açıklanmıştır.

Bu düzenlemeler gereğince İdare; yüklenicilere hakediş ödemelerini yapmadan önce hem yüklenicilerin hem de alt yüklenicilerinin SGK’ya olan idari para cezası, prim ve prime ilişkin gecikme cezası, gecikme zammı ve diğer ferilerinden oluşan borçlarını sorgulamak ve varsa borç tutarları kadar hakediş ödemelerinden kesinti yaparak kurumun hesabına 15 gün içinde yatırmakla mükelleftir.

Yapılan incelemede, ihale kapsamında alt yüklenicisi bulunan işlerde, asıl yüklenicilere hakediş ödemesi yapılırken, alt yüklenicilerin SGK borç sorgulaması yapılmadığı görülmüştür.