|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, altyapı kazı çalışmalarından elde edilen zemin tahrip bedeli ve ruhsat harçlarının bazı ilçe belediyelerine zamanında aktarılmadığını ortaya koymaktadır. Yapılan incelemelerde, Büyükşehir Belediyesi’nin, ilçe belediyelerinin sorumluluk alanlarındaki kazılardan elde edilen gelirleri gerektiği gibi iletmediği tespit edilmiştir. 24 Aralık 2020 tarihindeki mevzuat değişikliği ile bu gelirlerin doğrudan ilgili ilçe belediyelerine aktarılması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Pursaklar, Sincan ve Polatlı ilçelerine gönderilmesi gereken yüksek tutardaki bedellerin, 2024 yılı itibarıyla hala aktarılmadığı görülmüştür.
Ayrıca, Sayıştay raporlarında belirtilen bu durumun, Büyükşehir Belediyesi hesaplarında birikmiş mali yük oluşturduğu ve ilçe belediyelerinin çevre temizlik vergisi ile kira borçlarından mahsup edilerek ödenmesinin yasal bir çözüm olmadığı vurgulanmıştır. 2024 yılı sonu itibarıyla, toplam 80.002.043,91 TL tutarında zemin tahrip bedeli ve ruhsat harcı payının ilgili ilçe belediyelerine iletilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Kamu İdaresi, bu konuda gerekli önlemlerin alınacağına dair bir yanıt vermiştir. Sonuç olarak, ilçe belediyelerinin sorumluluk alanlarına ilişkin olarak tahsil edilen zemin tahrip bedelleri ve ruhsat harçlarının, mevzuat çerçevesinde zamanında ve eksiksiz bir şekilde ilgili belediyelere aktarılması zorunludur. |
BULGU: Altyapı Kazı Çalışmalarından Elde Edilen Zemin Tahrip Bedeli ve Ruhsat Harçlarının İlçe Belediyelerine Aktarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdarenin gelir hesapları üzerinde yapılan incelemelerde, ilçe belediyelerinin sorumluluk alanlarındaki yerlerde yapılan kazı çalışmalarından elde edilen zemin tahrip bedeli ve ruhsat harcının bazı ilçe belediyelerine zamanında ve tam olarak aktarılmadığı görülmüştür.
2020 yılının aralık ayındaki değişiklikten önce, Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin “Hesabın oluşumu ve geliri” başlıklı 14’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; büyükşehir ve ilçe belediyeleri cadde, bulvar, meydan ve sokaklarında yapılacak tüm kazılardan elde edilecek gelirlerin büyükşehir belediyesi bünyesinde açılacak altyapı yatırım hesabında toplanacağı ve sokakların kazısından elde edilen gelirlerin ilgili belediyeye aktarılacağı belirtilmiş idi. 24.12.2020 tarihinde yapılan değişiklik ile birlikte, ilçe belediyelerinin sorumluluğuna bırakılan yerlerde yapılacak kazılardan elde edilecek gelirlerin doğrudan ilgili ilçe belediyelerine yatırılması hüküm altına alınmıştır.
Bununla birlikte, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü tarafından 26.03.2021 tarihinde yayımlanan “Altyapı kazı izni ve harcı” konulu ve 2021/4 sayılı Genelge ile bazı durumlarda ilçe belediyeleri sorumluluk alanlarında yapılacak kazıya ilişkin harçları tahsil etme yetkisi, söz konusu tutarları 15 gün içinde ilgili ilçe belediyesine göndermek şartıyla büyükşehir belediyesine verilmiştir.
İlgili mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere 24.12.2020 tarihinden önce doğrudan ve bu tarihten sonra da 2021/4 sayılı genelge hükümleri doğrultusunda ilçe belediyelerinin sorumluluk alanına giren yerlere ilişkin olarak Büyükşehir Belediyesi hesaplarına yatırılmış bulunan zemin tahrip bedelleri ve ruhsat harçlarının ilgili ilçe belediyelerine aktarılması yasal bir zorunluluktur.
Yapılan incelemeler sonucunda; Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Pursaklar, Sincan ve Polatlı ilçelerine gönderilmeyen yüksek tutarda zemin tahrip bedeli ile ruhsat harçları olduğu, 2024 yılı içerisinde söz konusu bedellerin ilgili ilçe belediyelerinin ABB’ye olan çevre temizlik vergisi ve kira borçlarından mahsup edilmesi veya Büyükşehir Belediyesinin İller Bankası payından kesilmesi suretiyle ödenmesinin sağlandığı tespit edilmiştir. Bu durum söz konusu payların ilgili ilçe belediyelerine gönderilmemesi için bir mazeret sayılamayacağı gibi bu bedellerin mevzuatına uygun bir şekilde gönderilmemesi Kurumu birikmiş bir mali külfete de sokmaktadır.
Söz konusu hususa geçmiş yıllar Sayıştay denetim raporlarında da yer verilmiş olmasına rağmen Büyükşehir Belediyesi hesaplarında, 2024 yılsonu itibari ile tüm ilçe belediyelerine gönderilmesi gereken toplam 80.002.043,91 TL tutarında zemin tahrip bedeli ve ruhsat harcı payı bulunduğu tespit edilmiştir.
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından tam olarak düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabındabulgu konusu hususa iştirak edildiği ve söz konusu tutarların ilgili idaresine zamanında gönderilmesi için gerekli özenin gösterileceği bildirilmiştir.
Sonuç olarak, Kurum tarafından ilçe belediyelerinin sorumluluk alanlarına ilişkin olarak tahsil edilmiş bulunan zemin tahrip bedelleri ile ruhsat harçlarının, mevzuat gereği ilgili ilçe belediyelerine zamanında ve eksiksiz olarak aktarılması gerekmektedir.