|
ÖZET: Altyapı kazı bedellerinin hesaplanmasında kullanılan birim fiyatların yanlış belirlenmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında tespit edilmiştir. Bu hatalı belirlemeler, altyapı kazı izin harçları ile teminat, irat ve zayiat tutarlarının yanlış hesaplanmasına yol açmaktadır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddesi, altyapı kazı izni harcının matrahının belirlenmesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatların esas alınacağını belirtmektedir. Bu fiyatların mevcut olmaması durumunda ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı veya diğer kamu kurumlarının fiyatlarının kullanılacağı ifade edilmektedir.
Yapılan incelemelerde, Büyükşehir Belediye Başkanlığı Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) tarafından belirlenen birim fiyatların, mevzuatta belirtilen esaslara uygun olarak oluşturulmadığı ortaya çıkmıştır. Kamu idaresinin verdiği yanıtta, altyapı kazı bedellerinin belirlenmesinde çeşitli yasal ve idari kaynakların esas alındığı belirtilse de, bu açıklamaları destekleyecek herhangi bir hesaplama tablosu veya güncel belge sunulmamıştır. Ayrıca, 2024 yılı gelir tarifesi incelendiğinde, bazı imalat kalemlerine ait birim fiyatların resmi kaynakların altında belirlendiği görülmüştür. Sonuç olarak, mevzuatta öngörülen esaslara uygun olarak belirlenmeyen birim fiyatlar, altyapı kazı izin harçları ile diğer ilgili tutarların hatalı hesaplanmasına neden olmaktadır. Bu durum, belediye gelirlerinde eksikliklere yol açmaktadır. Altyapı kazı bedellerinin hesaplanmasında kullanılan birim fiyatların, yasal düzenlemeler ve AYKOME kararları doğrultusunda belirlenmesi, ilgili kurumların fiyat listelerinin düzenli olarak takip edilmesi ve güncellemelerin yapılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Altyapı Kazılarına İlişkin Bedellerin Hesabında Kullanılan Birim Fiyatların Hatalı Olarak Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından altyapı kazı bedellerinin hesabında kullanılan birim fiyatların hatalı belirlendiği, bu nedenle altyapı kazı izin harçları ile teminat, irat ve zayiat tutarlarının yanlış hesaplandığı tespit edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Altyapı kazı izni harcı” başlıklı mükerrer 79’uncu maddesinin ikinci fıkrasında, altyapı kazı izni harcının matrahının öncelikle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatlar esas alınarak belirleneceği, bu fiyatların bulunmaması halinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı veya diğer kamu kurumları tarafından yayımlanan birim fiyatların kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, altyapı kazı izni harcının alan tahrip tutarı üzerinden binde 2 oranında alınacağı ve kazı izinleri için ilgili belediyeden kazı izni belgesi alınmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, Büyükşehir Belediye Başkanlığı Altyapı Koordinasyon Merkezi (AYKOME) tarafından belirlenen birim fiyatların, mevzuatta öngörülen esaslar esas alınarak oluşturulmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, altyapı kazı bedellerinin belirlenmesinde 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı birim fiyatları, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, AYKOME ve Meclis kararlarının esas alındığı ifade edilmiştir.
Ancak bu açıklamaları destekleyecek herhangi bir hesaplama tablosu, karar metni ya da güncel uygulama belgesi sunulmadığı gibi, belediyenin 2024 yılı gelir tarifesinin incelenmesi sonucunda, bazı imalat kalemlerine ilişkin birim fiyatların mevzuatta öngörülen resmi kaynakların altında belirlendiği görülmüştür.
Dolayısıyla, idare tarafından verilen cevabın, bulguda tespit edilen eksiklikleri ortadan kaldırmadığı, resmi birim fiyatlarla uyumsuz uygulamaların sürdüğünü gösterdiği ve cevabın bulgunun raporda yer almasını gerektiren unsurları ortadan kaldırmadığı değerlendirilmektedir.
Mevzuatta öngörülen esaslara uygun olarak belirlenmeyen birim fiyatlar, altyapı kazı izin harçları ile teminat, irat ve zayiat tutarlarının hatalı hesaplanmasına yol açarak belediye gelirlerinde eksiklik meydana getirmektedir.
Altyapı kazı bedellerinin hesabında kullanılan birim fiyatların, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun mükerrer 79’uncu maddesi ve AYKOME kararları doğrultusunda belirlenmesi, ilgili kurumların birim fiyat listelerinin düzenli olarak takip edilmesi ve gerekli güncellemelerin yapılması gerekmektedir.