|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin gecekondu fonunu amacı dışında kullandığını ve bu tutarların ilgili hesaba iade edilmediğini ortaya koymuştur. 4706 sayılı Kanun’un 5. maddesi, Hazineye ait taşınmazların satış bedelinin belirli bir kısmının gecekondu fonuna aktarılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, fonun kullanımıyla ilgili olarak 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nda belirtilen kurallar çerçevesinde hareket edilmesi gerekmektedir.
Denetim sonucunda, belediyenin 2021 yılında Gecekondu Fonu Hesabına gelen 1.206.624,33 TL tutarındaki payı, yasal çerçeveye aykırı olarak cari harcamalarını karşılamak amacıyla kullandığı tespit edilmiştir. Bu tutarların, ilgili mevzuatta belirtilen alanlarda harcanması gerekirken, henüz fon hesabına iade edilmemiştir. Önceki denetim raporlarında da benzer bulgular yer almasına rağmen, belediye tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmamıştır. Sonuç olarak, mevzuat gereği belirli bir fona tahsis edilen bu payların, yalnızca belirtilen amaçlar doğrultusunda kullanılması ve kullanılan tutarların derhal ilgili hesaba iade edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, hem yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Amacı Dışında Kullanılan Gecekondu Fonu Payının İlgili Hesaba İade Edilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından amacı dışında kullanılan gecekondu payının, ilgili hesaba iade edilmediği tespit edilmiştir.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5’inci maddesinin beşinci fıkrasında belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10’u, ilgili belediyelerin 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılacağı kalan kısmından ise ilgili belediyeye %30, varsa büyükşehir belediyesine %10 oranında pay verileceği ve bu payların tahsilini takip eden ayın yirmisine kadar ilgili idarelerin hesaplarına aktarılması gerektiği belirtilmiştir. 775 sayılı Kanun’un; “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde; belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, Türkiye Emlak Kredi Bankasında, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanacağı, 13’üncü maddesinde ise, 12’nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paraların belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla;
Bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında,
Islah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında,
Kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan ve fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılabileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, ilgili fonda biriken paralar 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde açıklanan durumlarda kullanılabilecek, bunun dışındaki durumlarda kullanılamayacaktır.
Yapılan incelemede, Belediyenin 2021 yılı içerisinde Gecekondu Fonu Hesabına gelen 1.206.624,33 TL tutarındaki payın, 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde belirtilen yerlere harcaması gerekirken, dönem içerisinde cari harcamalarını karşılamak amacıyla kullandığı ve fondan kullanılan söz konusu tutarların halen fon hesabına iadelerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. Söz konusu husus 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda da bulgu olarak yer almış ancak Belediye tarafından düzeltici bir işlem yapılmamıştır.
Sonuç olarak; belirli bir fona tahsis niteliğinde olan ve harcanması gereken yerler mevzuatta belirtilen bu payların, amacı dışında kullanılmamasının ve fondan kullanılan tutarların ilgili hesaba iade edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.