|
ÖZET: Ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesi konusunda, bir ilçe belediyesinin imtiyaz hakkının ihalesiz bir şekilde bir şahıs işletmesine devredildiği tespit edilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre, bu tür hizmetlerin ihale yoluyla verilmesi zorunludur. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelere katı atıkların yönetimi konusunda yetki ve imtiyaz tanımaktadır. Ayrıca, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelikler, atıkların toplanması ve işlenmesi süreçlerine dair düzenlemeler içermektedir.
Ambalaj atıklarının toplanması, belediyelerin sorumluluğundadır ve bu süreç, çevre lisanslı işletmeler aracılığıyla da yürütülebilir. Ancak, bu tür hizmetlerin ihalesiz devri, rekabet ve eşit muamele ilkelerine aykırıdır. Biga Belediyesi’nin ambalaj atıklarının toplanmasını özel bir işletmeye ihalesiz devretmesi, bu durumun bir örneğidir. İlgili idare, yapılan incelemeler sonucunda bulguları kabul etmiş ve gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesi gibi gelir getiren bir hizmetin, 2886 sayılı Kanun çerçevesinde ihale ile devredilmesi gerekmektedir. Bu, hem yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Ambalaj Atıklarının Toplanması ve Değerlendirilmesi Hakkının İhalesiz Olarak Devredilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesine ilişkin olarak İdarenin sahip olduğu imtiyaz hakkının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihale yapılmaksızın bir şahıs işletmesine verildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca; katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak belediyenin yetki ve imtiyazları arasındadır.
2872 sayılı Çevre Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ile ilgili diğer mevzuata dayanılarak hazırlanan ve 26.06.2021 tarih ve 31523 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nde de; atıkların toplanması, taşınması, geri kazanımı, geri dönüşümü ve bertaraf edilmeleri ve maliyetlerin karşılanması konularında düzenlemeler yapılmış ve mevzuatında tanımlanan sistem doğrultusunda toplanan ambalaj atıklarının çevre lisanslı ambalaj atığı işleme tesislerine verilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’te ambalaj atıklarını piyasaya sürenlerin tanımı yapılmış ve sorumluluğu vurgulanmış, ayrıca yetkilendirilmiş kuruluşlardan bahsedilmiştir. Yetkilendirilmiş kuruluşlar, ambalajları piyasaya süren işletmelerin ambalaj atıkları yönetimi konusundaki sorumluluklarını yerine getirmek amacıyla kurulan ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlardır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, ambalaj atıkların toplanması hususunda belediyelerin hem yetkili hem de imtiyaz sahibi olduğu, ambalaj atıklarının ayrı toplanmasından bizzat sorumlu tutulduğu ve ambalaj atıklarının toplanması işini idarenin kendisinin yapabileceği gibi sözleşme imzaladığı çevre lisanslı/geçici faaliyet belgeli toplama ayırma işletmeleri ile de gerçekleştirebileceği anlaşılmaktadır.
Ambalaj atıklarının ilgili işletme tarafından toplanarak belli yerlere satıldığı ve dolayısıyla bu faaliyetlerden gelir elde edildiği dikkate alındığında; ambalaj atıklarının toplanması işinin 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca rekabet ve eşit muamele ilkelerinin gereklerinin yerine getirildiği bir ihale ile yeterli şartları taşıyan ve en yüksek bedeli teklif eden şirkete verilmesi gerekmektedir.
Nitekim 2886 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesine göre, genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Konuyla ilgili olarak yapılan incelemelerde; Biga Belediyesinin, Belediye sınırları dahilindeki ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesini özel bir şahıs işletmesine ihalesiz olarak devrettiği tespit edilmiştir.
İdare tarafından verilen cevapta bulguya iştirak edilmiş olup, bulgu doğrultusunda işlem yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; gelir getirici bir faaliyet olan ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesine ilişkin İdarenin sahip olduğu imtiyaz hakkının, 2886 sayılı Kanun’a göre ihale yapılmak suretiyle devredilmesi gerekmektedir.