|
ÖZET: Ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesi konusunda, belediyenin sahip olduğu imtiyaz hakkının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu çerçevesinde ihalesiz ve bedelsiz olarak bir firmaya devredildiği belirlenmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi, katı atıkların yönetimiyle ilgili tüm hizmetlerin belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında yer aldığını vurgulamaktadır. Ayrıca, 2886 sayılı Kanun’un kapsamı, kamu idarelerinin çeşitli hizmet ve mülkiyet işlemlerinin bu kanun hükümlerine göre yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir.
2872 sayılı Çevre Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu gibi diğer mevzuatlar da ambalaj atıklarının yönetimi ile ilgili düzenlemeler içermektedir. Bu çerçevede, ambalaj atıklarının toplanması ve geri kazanımına yönelik hizmetlerin, çevre lisanslı tesislere yönlendirilmesi zorunludur. Yetkilendirilmiş kuruluşlar, ambalaj atıkları yönetimi konusunda işletmelere destek sağlamak amacıyla kurulmuş ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiştir. Sonuç olarak, belediyenin ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesi konusundaki imtiyaz hakkını, 2886 sayılı Kanun’a uygun bir şekilde ihale yoluyla devretmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. Kamu idaresi, daha önce imzalanan sözleşmenin iptal edildiğini ve sürecin ihale ile yürütülmesi için gerekli adımların atılacağını bildirmiştir. |
BULGU: Ambalaj Atıklarının Toplanması ve Değerlendirilmesi Hakkının İhalesiz Olarak Devredilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesine ilişkin olarak Belediyenin sahip olduğu imtiyaz hakkının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihale yapılmaksızın ve bedel alınmaksızın bir firmaya verildiği tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinin ilk fıkrasının (g) bendinde; katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetler belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
Diğer yandan gelir getirici işlemler yönüyle yürürlükte olan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; genel bütçeye dâhil daireler ile katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin satım, hizmet, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği belirtilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ile ilgili diğer mevzuata dayanılarak hazırlanan ve 26.06.2021 tarih ve 31523 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nde de; atıkların toplanması, taşınması, geri kazanımı, geri dönüşümü ve bertaraf edilmeleri ve maliyetlerin karşılanması konularında düzenlemeler yapılmış ve mevzuatında tanımlanan sistem doğrultusunda toplanan ambalaj atıklarının çevre lisanslı ambalaj atığı işleme tesislerine verilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’te ambalaj atıklarını piyasaya sürenlerin tanımı yapılmış ve sorumluluğu vurgulanmış ayrıca yetkilendirilmiş kuruluşlardan bahsedilmiştir. Yetkilendirilmiş kuruluşlar, ambalajları piyasaya süren işletmelerin ambalaj atıkları yönetimi konusundaki sorumluluklarını yerine getirmek amacıyla kurulan ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlardır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere ambalaj atıklarının toplanması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili hizmetleri yapmak görevi belediyelerin yetki ve imtiyazları dahilinde sorumluluğudur. Dolayısıyla, belediyenin söz konusu imtiyaz hakkını kullanması ya da 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde ihale yoluyla devretmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde; Belediyenin sınırları dahilindeki ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesini özel bir firmaya ihalesiz olarak devrettiği ve Belediyenin devretmiş olduğu bu imtiyaz hakkından gelir elde etmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, ambalaj atıklarının yönetimine ilişkin olarak daha önce ilgili mevzuat kapsamında bir firma ile protokol düzenlenerek sözleşme imzalandığı, ancak söz konusu firmanın yüklenmiş olduğu işe fiilen başlamadığı, taahhüt edilen hizmeti yerine getirmediği, bu nedenle yapılan sözleşmenin iptal edildiği ve mevzuata uygun şekilde sürecin devam ettirilebilmesi amacıyla, ambalaj atıklarının toplanması ve geri kazanımına yönelik hizmetin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde ihale yoluyla gerçekleştirilmesine yönelik gerekli işlemler başlatılarak bu doğrultuda işlem tesis edileceği belirtilmektedir.
Sonuç olarak, gelir getirici bir faaliyet olan ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesine ilişkin Belediyenin sahip olduğu imtiyaz hakkının, 2886 sayılı Kanun’a göre ihale yapılmak suretiyle devredilmesi gerekmektedir.