|
ÖZET: Ambalaj atıklarının toplanması ve değerlendirilmesi konusunda 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, ilgili belediyenin sorumluluklarını yerine getirmediğini ortaya koymaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi, katı atıkların yönetimiyle ilgili tüm hizmetlerin belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, belediyelerin gelir getirici işlemlerini düzenlemekte ve bu kapsamda, belediyelerin ambalaj atıklarını toplama ve ayrıştırma görevlerini kendileri ya da lisanslı tesisler aracılığıyla yerine getirebileceğini ifade etmektedir.
Ancak, ilgili belediye, ambalaj atıklarının toplanması, taşınması ve ayrıştırılması gibi faaliyetleri gerçekleştirmemekte ve bu hizmetlerin ihale yoluyla devredilmesi konusunda da herhangi bir adım atmamakta. Bu durum, belediyenin çevresel sorumluluklarını yerine getirmediği gibi, aynı zamanda potansiyel gelir kaybına da yol açmaktadır. Mevzuat gereği, bu tür hizmetlerin yürütülmesi, hem çevre koruma açısından hem de belediyenin mali durumu açısından kritik bir öneme sahiptir. Dolayısıyla, ambalaj atıklarının yönetimi konusunda atılacak adımlar, belediyenin gelirlerini olumlu yönde etkileyecektir. |
BULGU: Ambalaj Atıklarının Toplanması ve Değerlendirilmesine İlişkin Herhangi Bir Faaliyetin Bulunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından yetkisi ve imtiyazı dahilinde olan ambalaj atıklarının toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması işlerine ilişkin sorumluluğun yerine getirilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetler belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
Diğer yandan gelir getirici işlemler yönüyle yürürlükte olan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; genel bütçeye dâhil daireler ile katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin satım, hizmet, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Belediyeler, Kanunla verilen bu görevi kendileri gerçekleştirebileceği gibi sözleşme imzaladıkları çevre lisanslı veya geçici faaliyet belgeli toplama ve ayırma tesisleri aracılığıyla da yerine getirebilmektedir. Bu durumda sözleşme imzalanan tesisler katı atıkların toplanmasını ve ayrıştırılmasını sağlarken geri kazanım yolu ile gelir elde etmiş olmaktadırlar.
Yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, ambalaj atıklarının toplanması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili hizmetleri yapmak görevi belediyelerin yetki ve imtiyazları dahilinde sorumluluğudur.
Bu itibarla, söz konusu imtiyaz hakkını kullanmak ya da 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde ihale yoluyla devretmek suretiyle belediyelerin çevreye karşı sorumluluğunu yerine getirmesi yasal bir gereklilik ve aynı zamanda gelir sağlanması demek olduğu halde, Belediye tarafından ambalaj atıklarının toplanması, taşınması ve ayrıştırılması işlerine ilişkin herhangi bir faaliyetin yürütülmediği ve Belediyece yerine getirilemeyen bu faaliyetlere ilişkin imtiyaz hakkının da 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre lisans sahibi firmalara ihale yoluyla devredilmediği için Belediyenin gelirlerini olumsuz bir şekilde etkileyeceği düşünülmektedir.